Από τις 30 Οκτωβρίου 2026 έως τις 24 Ιανουαρίου 2027, το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο υποδέχεται τον William Kentridge με την έκθεση «Μιμήσου τον ύπνο των λίθων» (Imitate the Sleep of Stones). Πρόκειται για μια συνάντηση ανάμεσα στη σύγχρονη τέχνη και την αρχαιότητα, με τον μύθο του Ορφέα και της Ευρυδίκης να λειτουργεί ως βασικός αφηγηματικός άξονας.
Η έκθεση, σε επιμέλεια της Burcu Fikretoğlu, δεν αντιμετωπίζει την αρχαιότητα ως ένα ακίνητο παρελθόν, αλλά ως ένα ζωντανό πεδίο μνήμης, απώλειας και μεταμόρφωσης.
Το φαινόμενο Kentridge
Ο Kentridge, ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους καλλιτέχνες της εποχής μας, έχει δημιουργήσει ένα προσωπικό σύμπαν όπου το σχέδιο, η χαρακτική, το animation, η γλυπτική, η εγκατάσταση, το θέατρο και η όπερα συνυπάρχουν. Στην Αθήνα, αυτή η πολυδιάστατη γλώσσα συναντά τα αρχαιολογικά αντικείμενα του μουσείου και δημιουργεί έναν διάλογο ανάμεσα σε διαφορετικές εποχές και μορφές τέχνης.
Στο επίκεντρο βρίσκεται ο Ορφέας, ο μυθικός μουσικός που κατεβαίνει στον Κάτω Κόσμο για να επιστρέψει την αγαπημένη του Ευρυδίκη στον κόσμο των ζωντανών. Η δύναμη της μουσικής του κατορθώνει να ανοίξει για λίγο την πύλη ανάμεσα στη ζωή και τον θάνατο. Όμως η απαγορευμένη ματιά προς τα πίσω οδηγεί στην οριστική απώλεια. Για τον Kentridge, αυτή η ιστορία γίνεται αφορμή να μιλήσει για την αγάπη, τον θάνατο, τη μνήμη και κυρίως για την ανθρώπινη επιθυμία να ανακτήσει κάτι που έχει χαθεί.
Μέσα στις αίθουσες του μουσείου, οι χαρακτηριστικές σκουριασμένες μεταλλικές μορφές του Kentridge συνυπάρχουν με αρχαία γλυπτά, επιτύμβια μνημεία και αντικείμενα που συνδέονται με τον μύθο. Χάρτινα δέντρα, κινούμενες εικόνες και κατασκευές δημιουργούν ένα περιβάλλον όπου το αρχαίο και το σύγχρονο μοιάζουν να βρίσκονται σε συνεχή κίνηση.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ένα διόραμα βασισμένο στην τεχνική Pepper’s Ghost, μέσα από το οποίο κινούμενες μορφές εμφανίζονται και εξαφανίζονται στον χώρο. Η οπτική ψευδαίσθηση λειτουργεί σχεδόν σαν μεταφορά για την ίδια την Ευρυδίκη: μια παρουσία που βρίσκεται ανάμεσα στην ύπαρξη και την απουσία, ανάμεσα στη μνήμη και τη λήθη.
Στον διάλογο συμμετέχουν και σημαντικά αρχαία έργα, μεταξύ των οποίων παράσταση του Ορφέα με τη λύρα, ελεφαντοστέινη λύρα από τον θολωτό τάφο του Μενιδίου, αλλά και κύλικα από το Μουσείο Ακρόπολης που απεικονίζει την επίθεση των Θρακιωτισσών στον Ορφέα.
Η έκθεση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθώς συνδέεται με την παρουσίαση του "L’Orfeo" του Monteverdi, σε σκηνοθεσία Kentridge, από την Εθνική Λυρική Σκηνή στο ΚΠΙΣΝ, από τις 30 Οκτωβρίου έως τις 14 Νοεμβρίου 2026. Η Αθήνα μετατρέπεται έτσι σε ένα μεγάλο σκηνικό γύρω από τον ίδιο μύθο.
Η μεγάλη έκθεση του Kentridge στο ΕΜΣΤ
Η παρουσία του Kentridge στην Ελλάδα συνεχίζεται και το 2027, με το ΕΜΣΤ να παρουσιάζει από τις 3 Ιουνίουτη μεγάλη ατομική έκθεση "The Great Yes, The Great No", με περισσότερα από 100 έργα. Η παρουσίαση, συμπαραγωγή με το BOZAR των Βρυξελλών, θα φωτίσει το ευρύτερο έργο του καλλιτέχνη και τη διαρκή συνομιλία του με την ιστορία, την πολιτική, τη μνήμη, το θέατρο και τη μετακίνηση. Αν στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο ο Kentridge κοιτάζει προς τον αρχαίο μύθο, στο ΕΜΣΤ η ματιά ανοίγει προς το συνολικό καλλιτεχνικό του σύμπαν.
Main photo: Jabulani Dhlamini, courtesy of Kentridge Studio © William Kentridge
