Με αφετηρία την αγάπη του για το θέατρο και την αστείρευτη ανάγκη του για δημιουργία, ο Πασχάλης Αραμπατζής αναζητά κάθε φορά νέους τρόπους να αφηγηθεί ιστορίες και να επικοινωνήσει με το κοινό. Από τη «Γοργόνα» και το «Δείπνο Ηλιθίων» μέχρι τα επόμενα δημιουργικά του σχέδια, μοιράζεται μαζί μας τη διαδρομή του στον κόσμο της τέχνης, τους ανθρώπους που τον ενέπνευσαν, τα ρίσκα που δε μετάνιωσε και όσα εξακολουθούν να τον κάνουν να ονειρεύεται. Μια συζήτηση για τη μαγεία της σκηνής, τη δύναμη της συνεργασίας και την ανάγκη να δημιουργούμε με αλήθεια και ελευθερία.

Πού σε πετυχαίνουμε αυτήν την περίοδο;

Στο Θέατρο Metropolitan, όπου παρουσιάζουμε τη «Γοργόνα», μια μεγάλη μουσικοθεατρική παραγωγή για όλη την οικογένεια. Είναι μια παράσταση που αγαπώ ιδιαίτερα, καθώς μου δίνει την ευκαιρία να προσεγγίσω ένα κλασικό παραμύθι με μια σύγχρονη ματιά, μιλώντας για την ελευθερία, την ταυτότητα και τη δύναμη να ακολουθούμε τα όνειρά μας. Παράλληλα, βρίσκομαι ήδη σε δημιουργική προετοιμασία για τα επόμενα θεατρικά μου σχέδια, γιατί για μένα το θέατρο είναι μια διαρκής διαδικασία αναζήτησης και δημιουργίας.

Το «Δείπνο Ηλιθίων» επέστρεψε για 2η χρονιά στο Metropolitan: The Urban Theatre. Πες μας για δύο λόγια γι’ αυτό το έργο που αγαπήθηκε τόσο από το κοινό.

Το «Δείπνο Ηλιθίων» του Francis Veber είναι μια εξαιρετικά έξυπνη κωμωδία, που πίσω από το αβίαστο γέλιο κρύβει μια ουσιαστική ματιά στην ανθρώπινη συμπεριφορά, την αλαζονεία και τις προκαταλήψεις μας. Αυτό που με γοητεύει ιδιαίτερα είναι πως, όσο εξελίσσεται η ιστορία, οι ρόλοι του «έξυπνου» και του «ηλίθιου» ανατρέπονται με τρόπο απολαυστικό. Η αγάπη του κοινού και η επιστροφή της παράστασης για δεύτερη χρονιά στο Metropolitan: The Urban Theatre είναι για εμάς μεγάλη χαρά και μας δίνει δύναμη και έμπνευση να σχεδιάζουμε τα επόμενα θεατρικά μας βήματα.

Τι άλλο ετοιμάζεις τώρα;

Αυτή την περίοδο ετοιμάζουμε τον «Σκρουτζ - Ένα Χριστουγεννιάτικο Μιούζικαλ», μια μεγάλη μουσικοθεατρική παραγωγή για όλη την οικογένεια, που θα κάνει πρεμιέρα στα τέλη Νοεμβρίου. Πρόκειται για μια αγαπημένη χριστουγεννιάτικη ιστορία που μας υπενθυμίζει τη δύναμη της αγάπης, της προσφοράς και της ανθρώπινης αλλαγής. Στη συνέχεια, από τα μέσα Ιανουαρίου, ξεκινάμε με την παράσταση «Το Όνομα», τη σύγχρονη γαλλική κωμωδία των Matthieu Delaporte και Alexandre de La Patellière. Ένα οικογενειακό δείπνο, μια απρόσμενη ανακοίνωση για το όνομα του αγέννητου παιδιού και μια συζήτηση που σύντομα βγάζει στην επιφάνεια μυστικά, εντάσεις και καλά κρυμμένες αλήθειες, ανατρέποντας τις ισορροπίες ανάμεσα στους ήρωες. Πρόκειται για ένα έργο με καταιγιστικό χιούμορ, ανατροπές και εύστοχη ματιά στις ανθρώπινες σχέσεις. Μου αρέσει να εναλλάσσομαι ανάμεσα σε διαφορετικά θεατρικά είδη, γιατί το καθένα έχει τη δική του γοητεία και αποτελεί μια ξεχωριστή δημιουργική πρόκληση. Αυτή η εναλλαγή με κρατά σε διαρκή αναζήτηση, μου γεννά νέες ιδέες και μου θυμίζει πως το θέατρο δεν σταματά ποτέ να μας εκπλήσσει. Νομίζω πως αυτή ακριβώς η ποικιλία είναι που μας δίνει τη δύναμη και την έμπνευση να συνεχίζουμε να ονειρευόμαστε και να δημιουργούμε.

Αν έπρεπε να δώσεις έναν ορισμό στο θέατρο, ποιος θα ήταν αυτός;

Για μένα, το θέατρο είναι η τέχνη της ανθρώπινης συνάντησης. Είναι ένας ζωντανός χώρος όπου οι άνθρωποι μοιράζονται ιστορίες, συναισθήματα, φόβους και όνειρα. Εκεί όπου για λίγο αφήνουμε την καθημερινότητά μας και ερχόμαστε αντιμέτωποι με τον εαυτό μας και τους άλλους. Αυτό που με γοητεύει περισσότερο είναι πως κάθε παράσταση είναι μια μοναδική εμπειρία, συμβαίνει εκείνη τη στιγμή, ανάμεσα στους ηθοποιούς και τους θεατές, και δεν μπορεί να επαναληφθεί ποτέ με τον ίδιο ακριβώς τρόπο. Ίσως τελικά το θέατρο να είναι ένας τρόπος να κατανοούμε λίγο καλύτερα τον κόσμο και τη θέση μας μέσα σε αυτόν.

Αλήθεια, πώς ξεκίνησε η πορεία σου στον κόσμο της τέχνης;

Ήδη από τα σχολικά μου χρόνια, μέσα από μια σχολική θεατρική ομάδα. Καθοριστικό ρόλο σε αυτό έπαιξε η τότε δασκάλα μουσικής μας, η Σοφία Βαλλίδου, η οποία με παρότρυνε να ασχοληθώ με το θέατρο και με βοήθησε να ανακαλύψω έναν κόσμο που τελικά θα γινόταν κομμάτι της ζωής μου. Εκείνη η πρώτη επαφή με τη σκηνή ήταν για μένα κάτι ξεχωριστό. Μέσα από τη θεατρική ομάδα άρχισα να καταλαβαίνω τη χαρά της δημιουργίας, τη δύναμη της συνεργασίας και τη μαγεία της επικοινωνίας με το κοινό. Μεγαλώνοντας, αυτή η αγάπη άρχισε να παίρνει πιο συγκεκριμένη μορφή και σταδιακά έγινε η επαγγελματική μου πορεία. Κοιτάζοντας πίσω, πιστεύω πως κάποιες φορές ένας άνθρωπος που θα πιστέψει σε εσένα την κατάλληλη στιγμή μπορεί να επηρεάσει καθοριστικά την πορεία σου. Για μένα, η Σοφία ήταν ένας από αυτούς τους ανθρώπους.

Ποιος άνθρωπος είχε τη μεγαλύτερη επιρροή πάνω σου;

Νομίζω πως στη ζωή μας υπάρχουν άνθρωποι που, πολλές φορές χωρίς να το συνειδητοποιούν, αφήνουν ένα βαθύ αποτύπωμα πάνω μας. Για μένα, η Σοφία, όπως ανέφερα και πιο πάνω, ήταν ένας από αυτούς. Μου έδωσε την ευκαιρία να ανακαλύψω έναν κόσμο που τελικά θα γινόταν κομμάτι της ζωής μου. Ακόμη, η Μαριάννα Τόλη επηρέασε βαθιά τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνομαι το θέατρο για παιδιά. Μέσα από τη συνεργασία μας, μου αποκάλυψε τη μαγεία των παραμυθιών επί σκηνής και με έκανε να καταλάβω πόση ευαισθησία, φαντασία και ουσιαστική δουλειά απαιτεί αυτό το είδος θεάτρου. Πιστεύω πολύ στη δύναμη των ανθρώπων που μας ενθαρρύνουν να δοκιμάσουμε κάτι που ίσως δεν θα τολμούσαμε μόνοι μας. Μερικές φορές, μια μικρή ώθηση, μια κουβέντα ή η εμπιστοσύνη ενός ανθρώπου μπορεί να ανοίξει έναν ολόκληρο δρόμο μπροστά μας. Και αυτό είναι κάτι που κρατώ μέχρι σήμερα, τόσο στην προσωπική όσο και στην επαγγελματική μου πορεία.

Ποια αποτυχία σου αποδείχθηκε τελικά δώρο;

Δε θυμάμαι κάποια συγκεκριμένη αποτυχία που να μπορώ να πω ότι αποδείχθηκε τελικά δώρο. Πιστεύω, όμως, πως πολλές φορές αυτό που στην αρχή βιώνουμε ως αποτυχία, με την απόσταση του χρόνου μπορεί να αποδειχθεί μια πολύτιμη ευκαιρία για να επαναπροσδιορίσουμε τον εαυτό μας και τις επιλογές μας. Υπήρξαν στιγμές στην πορεία μου που τα πράγματα δεν εξελίχθηκαν όπως τα είχα σχεδιάσει ή όπως τα είχα ονειρευτεί. Ωστόσο, αυτές οι στιγμές με έμαθαν να επιμένω, να αναζητώ νέους δρόμους και να μην αντιμετωπίζω κάθε κλειστή πόρτα ως το τέλος μιας διαδρομής. Στον χώρο του θεάτρου, άλλωστε, τίποτα δεν είναι δεδομένο. Κάθε δημιουργική προσπάθεια εμπεριέχει ρίσκο, αβεβαιότητα και την πιθανότητα να μην έχει το αποτέλεσμα που προσδοκάς. Έμαθα, λοιπόν, να βλέπω ακόμη και τις δυσκολίες ως μέρος της εξέλιξής μου. Ίσως το μεγαλύτερο δώρο μιας αποτυχίας να είναι ότι σε αναγκάζει να σταθείς για λίγο, να ξανασκεφτείς τι πραγματικά θέλεις και να επιστρέψεις με μεγαλύτερη επίγνωση, επιμονή και πίστη σε αυτό που κάνεις.

Και τι δε διαπραγματεύεσαι πια όπως παλιά;

Με τα χρόνια έχω μάθει να μη διαπραγματεύομαι τις αξίες μου, την αξιοπρέπειά μου και τον σεβασμό που θεωρώ απαραίτητο να υπάρχει σε κάθε συνεργασία. Παλαιότερα, ίσως να προσπαθούσα περισσότερο να προσαρμοστώ σε καταστάσεις ή να δώσω περισσότερο χρόνο σε πράγματα που ένιωθα ότι δεν με εκφράζουν. Σήμερα γνωρίζω καλύτερα τι θέλω, τι μπορώ να προσφέρω και κυρίως τι χρειάζομαι για να δημιουργώ με ουσιαστικό τρόπο. Το θέατρο είναι μια τέχνη που απαιτεί ομαδικότητα, εμπιστοσύνη και αμοιβαίο σεβασμό. Οι διαφωνίες είναι αναπόφευκτες και πολλές φορές δημιουργικές, αρκεί να υπάρχει κοινός στόχος και ειλικρινής διάθεση για συνεργασία. Δεν πιστεύω ότι χρειάζεται να συμφωνούμε σε όλα, αλλά θεωρώ απαραίτητο να μπορούμε να συνυπάρχουμε με σεβασμό. Για μένα, η δημιουργία έχει αξία όταν δεν χρειάζεται να χάσεις ένα κομμάτι του εαυτού σου για να την υπηρετήσεις.

Ποιο κομμάτι της διαδικασίας της δουλειάς σου είναι το πιο αγαπημένο σου;

Η στιγμή που μια ιδέα αρχίζει να παίρνει μορφή και σταδιακά να γίνεται ένας ολόκληρος θεατρικός κόσμος. Από την πρώτη ανάγνωση ενός έργου και την αναζήτηση της σκηνοθετικής του προσέγγισης μέχρι τις πρόβες, όπου οι ηθοποιοί, η μουσική, τα σκηνικά, τα φώτα και όλα τα επιμέρους στοιχεία αρχίζουν να συνδέονται μεταξύ τους. Με συναρπάζει αυτή η δημιουργική διαδικασία, το ότι ξεκινάς από κάτι που υπάρχει αρχικά μόνο στη φαντασία σου και, μέσα από τη συνεργασία πολλών ανθρώπων, αποκτά τελικά ζωή πάνω στη σκηνή. Και φυσικά, υπάρχει η στιγμή που ανοίγει η αυλαία και η παράσταση συναντά το κοινό της. Εκεί ολοκληρώνεται ένας μεγάλος κύκλος δουλειάς, αλλά ταυτόχρονα ξεκινά κάτι καινούργιο, γιατί κάθε κοινό είναι διαφορετικό και κάθε παράσταση έχει τη δική της ζωή. Αυτή η ζωντανή, απρόβλεπτη σχέση με τον θεατή είναι για μένα ένα από τα πιο μαγικά στοιχεία του θεάτρου.

Τι παίζει στα ηχεία σου όταν οραματίζεσαι ένα νέο έργο;

Δεν έχω συγκεκριμένο μουσικό είδος που να με συνοδεύει όταν οραματίζομαι ένα νέο έργο. Μπορεί να ακούω τραγούδια της Disney, μουσικές από μιούζικαλ, κλασική μουσική, αλλά και λαϊκά τραγούδια. Γενικότερα, ακούω τα πάντα, ανάλογα με το τι αναζητώ κάθε φορά και τι νιώθω ότι μπορεί να με εμπνεύσει. Για μένα, η μουσική είναι ένα πολύ σημαντικό εργαλείο έμπνευσης.

Ποιο ρίσκο τόλμησες και δεν το μετανιώνεις;

Ότι επέλεξα να ασχοληθώ με το θέατρο και να το ακολουθήσω επαγγελματικά. Δεν ήταν πάντα εύκολος δρόμος. Υπήρξαν περίοδοι με μεγάλες δυσκολίες, αβεβαιότητα και στιγμές που χρειάστηκε να βρω τη δύναμη να συνεχίσω, ακόμη κι όταν τα πράγματα δεν ήταν όπως τα είχα ονειρευτεί. Ωστόσο, αν γυρνούσα τον χρόνο πίσω, θα έκανα ξανά την ίδια επιλογή. Γιατί το θέατρο δεν είναι απλώς η δουλειά μου, είναι αυτό που αγαπώ, αυτό που με κινητοποιεί και με κάνει να θέλω να δημιουργώ συνεχώς κάτι καινούργιο. Νομίζω πως τελικά το μεγαλύτερο ρίσκο δεν είναι να δοκιμάσεις κάτι που αγαπάς, αλλά να μην του δώσεις ποτέ την ευκαιρία, από φόβο μήπως αποτύχεις.

Ποιον άτυπο κανόνα της ζωής απολαμβάνεις να σπας;

Ότι πρέπει να κάνουμε τα πράγματα με έναν συγκεκριμένο τρόπο, επειδή έτσι τα έχουμε συνηθίσει ή επειδή έτσι τα περιμένουν οι άλλοι από εμάς. Πιστεύω ότι, ειδικά στην τέχνη, αν ακολουθείς πάντα την πεπατημένη, δύσκολα θα ανακαλύψεις κάτι πραγματικά καινούργιο. Μου αρέσει να δοκιμάζω, να πειραματίζομαι και να αναζητώ διαφορετικές προσεγγίσεις, ακόμη κι αν αυτό σημαίνει ότι θα βγω από τη ζώνη ασφαλείας μου. Φυσικά, δεν σημαίνει ότι πρέπει να αμφισβητούμε τα πάντα χωρίς λόγο. Σημαίνει, όμως, ότι δεν πρέπει να φοβόμαστε να κάνουμε τα πράγματα με τον δικό μας τρόπο, όταν πιστεύουμε πραγματικά σε αυτό που θέλουμε να δημιουργήσουμε.

Ποιος είναι ο αγαπημένος σου ηθοποιός ή σκηνοθέτης όλων των εποχών;

Η Meryl Streep είναι μια ηθοποιός που θαυμάζω απεριόριστα. Αυτό που με συναρπάζει σε εκείνη είναι η απίστευτη μεταμορφωτική της ικανότητα, η ακρίβεια με την οποία προσεγγίζει κάθε ρόλο και το γεγονός ότι μπορεί να κινηθεί με την ίδια φυσικότητα ανάμεσα στο δράμα και την κωμωδία. Τη θαυμάζω, επίσης, γιατί διαθέτει μια σπάνια αλήθεια στην ερμηνεία της. Ακόμη και στους πιο διαφορετικούς ρόλους της, καταφέρνει να βρίσκει κάτι βαθιά ανθρώπινο, κάτι που κάνει τον θεατή να ταυτίζεται μαζί της. 

Όταν κλείνει η πόρτα του θεάτρου, τι μένει;

Οι άνθρωποι, οι στιγμές και τα συναισθήματα που μοιραστήκαμε. Μένει η χαρά μιας δημιουργίας που ολοκληρώθηκε, η αγωνία μιας πρεμιέρας, οι ατελείωτες ώρες προβών, οι δυσκολίες που ξεπεράσαμε μαζί, αλλά και οι μικρές στιγμές που μπορεί να μη δει ποτέ το κοινό και είναι, όμως, εξίσου σημαντικές. Πάνω απ’ όλα, μένει αυτό που καταφέρνει να αφήσει μια παράσταση μέσα μας και στους ανθρώπους που την παρακολούθησαν. Γιατί το θέατρο είναι μια τέχνη εφήμερη. Η σκηνή αδειάζει, τα φώτα σβήνουν και οι άνθρωποι επιστρέφουν στην καθημερινότητά τους. Αν, όμως, μια ιστορία καταφέρει να συγκινήσει κάποιον, να τον κάνει να σκεφτεί ή να δει κάτι διαφορετικά, τότε το θέατρο συνεχίζει να υπάρχει πολύ πέρα από τη στιγμή που πέφτει η αυλαία.

Ποιο κομμάτι του εαυτού σου γνώρισες καλύτερα μέσα από το θέατρο;

Γνώρισα καλύτερα τις αντοχές μου, αλλά και την ανάγκη μου να δημιουργώ και να εξελίσσομαι διαρκώς. Ότι μπορώ να διαχειρίζομαι την αβεβαιότητα, να αντιμετωπίζω δυσκολίες και να συνεχίζω ακόμη κι όταν τα πράγματα δεν εξελίσσονται όπως τα έχω σχεδιάσει. Το θέατρο σε φέρνει συχνά αντιμέτωπο με τον εαυτό σου, τις αδυναμίες σου, τις ανασφάλειές σου, αλλά και με δυνάμεις που ίσως δεν ήξερες ότι διαθέτεις. Παράλληλα, με έκανε να καταλάβω πόσο σημαντικοί είναι οι άνθρωποι σε κάθε δημιουργική διαδρομή. Όσο κι αν ξεκινάς από ένα προσωπικό όραμα, το θέατρο είναι μια συλλογική τέχνη που απαιτεί εμπιστοσύνη, επικοινωνία και αλληλοσεβασμό. Μέσα από αυτό έμαθα όχι μόνο να αναγνωρίζω καλύτερα τον εαυτό μου, αλλά και να κατανοώ περισσότερο τους άλλους.

Ποια είναι τα τρία must things to do αυτήν τη στιγμή στη Θεσσαλονίκη;

Θα έλεγα, πρώτα απ’ όλα, μια βόλτα στη Νέα Παραλία, από τον Λευκό Πύργο μέχρι εκεί που συναντάς τη θάλασσα και μπορείς να χαλαρώσεις λίγο από τους ρυθμούς της πόλης. Δεύτερον, μια βόλτα στην Άνω Πόλη, στα στενά και στα Κάστρα, ειδικά την ώρα του ηλιοβασιλέματος, γιατί εκεί ανακαλύπτεις μια διαφορετική, πιο αυθεντική πλευρά της Θεσσαλονίκης. Και τρίτον, να ζήσεις την πολιτιστική και γαστρονομική πλευρά της πόλης. Υπάρχει πάντα μια πολύ ωραία αφορμή να δεις μια παράσταση, μια συναυλία ή μια έκθεση. Και φυσικά, να κλείσεις τη βραδιά με καλό φαγητό και κρασί με φίλους. Για μένα, η Θεσσαλονίκη είναι πάνω απ’ όλα οι άνθρωποί της, οι γεύσεις της και αυτή η μοναδική αίσθηση ότι πάντα υπάρχει ένας λόγος να βγεις και να συναντήσεις κάποιον.

Υπάρχει κάποια συνεργασία που αποτελεί όνειρό σου;

Θα ήθελα πολύ κάποια στιγμή να βρεθώ πάνω στη σκηνή με τους ηθοποιούς με τους οποίους έχω την τύχη να συνεργάζομαι στις παραστάσεις μου. Είναι άνθρωποι που θαυμάζω, που αγαπώ και με τους οποίους μοιράζομαι ένα μεγάλο κομμάτι της δημιουργικής μου ζωής. Συνήθως τους βλέπω μέσα από τη θέση του σκηνοθέτη, τους καθοδηγώ, τους παρακολουθώ να ανακαλύπτουν τους ρόλους τους και χαίρομαι όταν τους βλέπω να εξελίσσονται και να δίνουν τον καλύτερό τους εαυτό. Θα ήταν πολύ όμορφο, λοιπόν, να αφήσω για λίγο αυτή τη θέση και να σταθώ δίπλα τους ως συνάδελφος, να μοιραστούμε την ίδια αγωνία πριν ανοίξει η αυλαία και την ίδια χαρά όταν συναντάμε το κοινό. Είναι κάτι που το σκέφτομαι με πολλή αγάπη, γιατί τελικά οι άνθρωποι με τους οποίους δημιουργείς είναι ένα από τα πιο σημαντικά κομμάτια αυτής της δουλειάς.

Και μια που ήδη έχει πραγματοποιηθεί και δεν μπορείς να βγάλεις από το μυαλό σου;

Η «Παναγία των Παρισίων» είναι μια παράσταση που θα έχει πάντα μια ξεχωριστή θέση μέσα μου. Είναι από εκείνες τις δουλειές που δεν τις αποχωρίζεσαι πραγματικά, ακόμη κι όταν ολοκληρωθούν. Ήταν ένα όνειρο που πήρε μορφή μέσα από πολλή δουλειά, αγωνία, επιμονή και την πίστη όλων μας σε αυτό που προσπαθούσαμε να δημιουργήσουμε. Αυτό που κρατώ περισσότερο είναι οι άνθρωποι με τους οποίους μοιράστηκα αυτή τη διαδρομή και το συναίσθημα να βλέπεις κάτι που υπήρχε αρχικά μόνο στο μυαλό σου να ζωντανεύει πάνω στη σκηνή. Ως σκηνοθέτης, δένεσαι με κάθε παράσταση, αλλά κάποιες σε αγγίζουν λίγο περισσότερο, γιατί αφήνεις μέσα τους ένα μεγαλύτερο κομμάτι του εαυτού σου. Για μένα, η «Παναγία των Παρισίων» είναι μία από αυτές.

Αυτή η ζωή θα ήταν ομορφότερη αν…

...οι άνθρωποι ακούγαμε λίγο περισσότερο ο ένας τον άλλον, αν είχαμε περισσότερη κατανόηση και λιγότερη ανάγκη να κρίνουμε. Αν δίναμε περισσότερο χώρο στην αγάπη, στη δημιουργία και σε όσα μας ενώνουν, αντί να στεκόμαστε σε όσα μας χωρίζουν. Και ίσως, τελικά, αν τολμούσαμε λίγο περισσότερο να κάνουμε πράγματα που μας γεμίζουν πραγματικά, χωρίς να αναβάλλουμε διαρκώς τη χαρά για κάποια άλλη στιγμή. Νομίζω πως η ζωή γίνεται ομορφότερη μέσα από τις μικρές, αληθινές στιγμές και τους ανθρώπους με τους οποίους επιλέγουμε να τις μοιραζόμαστε.

Πορτρέτα Πασχάλη Αραμπατζής: Αχιλλεία Θεοδουλίδου