Το 1960, σε ένα χωριό της Ηλείας, ένας άνδρας αφαιρεί τη ζωή της γυναίκας του και το δικαστήριο τον αθωώνει. Η πραγματική αυτή ιστορία έγινε η αφορμή για τον «Φονιά - Έγκλημα και Αθώωση» του Βασίλη Κατσικονούρη, την παράσταση που, σε σκηνοθεσία Πυγμαλίωνα Δαδακαρίδη και με πρωταγωνιστή τον Μιχάλη Σαράντη, συνεχίζεται στο θέατρο Αριστοτέλειον. Ο Μιχάλης μεγάλωσε στο κέντρο της Αθήνας, στις γειτονιές του Κεραμεικού και του Μεταξουργείου. Τα παιδικά του χρόνια είχαν, όμως, δύο διαφορετικές πλευρές: το πρωί το ιδιωτικό σχολείο στο Μοσχάτο, ανάμεσα σε παιδιά ενός άλλου κοινωνικού περιβάλλοντος, και το απόγευμα η γειτονιά, τα παιδιά του Κεραμεικού, ο κόσμος στον οποίο επέστρεφε. Στο σπίτι τον περίμεναν πέντε γυναίκες, η μητέρα του, η γιαγιά του και οι τρεις αδελφές του που έγιναν τα πρώτα του πρότυπα. Απόφοιτος της Δραματικής Σχολής του Θεάτρου Τέχνης Καρόλου Κουν και βραβευμένος με το «Δημήτρης Χορν», έχει διανύσει μια ξεχωριστή διαδρομή στο θέατρο, τον κινηματογράφο και την τηλεόραση. Σήμερα, με μια κόρη που μεγαλώνει, επιστρέφει σε εκείνες τις πρώτες εικόνες και μιλά για το τι σημαίνει να είσαι άνδρας, για τη βία που εξακολουθεί να υπάρχει γύρω μας και για την ευθύνη τού να μεγαλώνεις ένα κορίτσι σήμερα.

Αυτό που με απασχολεί βαθιά στο έργο «Ο φονιάς» είναι το γεγονός ότι θίγει μια ελληνική παθογένεια, μια «χαρακιά» στο σώμα της ελληνικής κοινωνίας, η οποία μέσα στα χρόνια αντί να επουλώνεται και να βρίσκει τρόπους να θεραπευτεί, συμβαίνει το αντίθετο: κακοφορμίζει, μυρίζει άσχημα. Δεν λέει να κοπάσει αυτή η γυναικεία φωνή που συνεχίζει και ουρλιάζει όπως «ουρλιάζει» και το σκηνικό της παράστασης.

Κάποιοι άνδρες δεν έχουν πάψει να σκέφτονται ότι έχουν εξουσία πάνω στη γυναικεία φύση και όταν δεν γίνεται το δικό τους, τότε πιστεύουν ότι έχουν το δικαίωμα δυνητικά να αφαιρέσουν ακόμα και μια ζωή. Και αντί όλα αυτά να έχουν μπει σε μια δεξαμενή δικαιοσύνης και ενός απαρέγκλιτου ορίου, βλέπουμε να συνεχίζουν να λαμβάνουν χώρα γυναικοκτονίες ακόμα και σήμερα.

Υπάρχει ένα DNAϊκό κατάλοιπο από πολύ παλιά, που επικρατεί σε μέρος της κοινωνίας που λέει: «Ο άνδρας είναι κυνηγός, έχει την ελευθερία να κάνει ό,τι θέλει και ότι το αντρόμετρο καθορίζεται από τον πόσο έλεγχο έχει σε έναν άνθρωπο και δη σε μια γυναίκα».

Η ίδια η κοινωνία πρέπει να μπορεί να αναγνωρίζει τα συμπτώματά της. Γιατί κατά τη γνώμη μου είναι πολύ σπουδαίο ζήτημα να αναγνωρίζεις τα σωστά και τα λάθη σου, ούτως ώστε τα λάθη να μην τα ξανακάνεις και τα σωστά να τα επαναλάβεις.

Οι άντρες κλαίνε, οι άντρες πονάνε, οι άντρες σκέφτονται και είναι ευαίσθητοι. Γιατί κυριαρχούσε και η άποψη: «Οι άντρες δεν έχουν συναισθήματα, είναι μηχανές».

Με απωθούσε πάντα η «ματσίλα». Καταρχάς τη φοβόμουν, δεν ένιωθα ούτε οικεία ούτε θαυμασμό. Δηλαδή, μπορεί ως μικρό παιδάκι να θαύμαζα έναν σούπερ ήρωα που ήταν μυώδης και μπορούσε να τα καταφέρει όλα, αλλά από κοντά, αν έβλεπα κάτι τέτοιο, ένιωθα ότι μπορεί εν δυνάμει να μου κάνει κακό. Βέβαια δεν έχει να κάνει με την ρώμη ενός ανθρώπου όσο με το βλέμμα. Εκεί είναι όλος ο θυμός μαζεμένος.

Δεν ήθελα ποτέ να είμαι το αγόρι το μυώδες και δυνατό. Ήθελα πάντα να είμαι αθλητικός, αλλά επ’ ουδενί να έχω το συμπεριφορικό και σωματικό στοιχείο της κυριαρχίας και της επιβολής μέσω της σωματικής δύναμης.

Θαυμάζω κάθε γυναίκα που διεκδικεί τη χειραφέτησή της μέσα σε έναν κόσμο βαθιά άδικα φτιαγμένο για αυτήν πριν από χρόνια και κατασκευασμένο κυρίως από άντρες.

Τι πιο λογικό μια γυναίκα, όπως η πρωταγωνίστρια στην παράστασή μας, να αποζητήσει τον έρωτα, την ορμή, τη ζεστασιά και τη γλύκα σε έναν άνδρα που μπορεί να της τα παρέχει από το να είναι καταδικασμένη στη θυσία της ίδιας της ζωής της στον γάμο της, ο οποίος δεν της παρέχει τίποτα από όλα αυτά. Της παρέχει πόνο, καταπίεση και στεναχώρια. Πόσοι άνθρωποι, άντρες και γυναίκες το έχουν κάνει αυτό;!

Έχω μεγαλώσει με πέντε γυναίκες. Έχω τρεις αδελφές, είχα μια μαμά και μια γιαγιά που ήταν τρομερές προσωπικότητες, πάρα πολύ έντονες και οι πέντε. Ήταν ευαίσθητες και μαχήτριες ταυτόχρονα. Ειδικά τα κορίτσια, μέχρι σήμερα είναι μία και μία ως προς την πυγμή τους, τη δύναμή τους, τη θέλησή τους, την ευαισθησία τους, τη θηλυκότητά τους, την ομορφιά τους και τη διεκδίκησή τους. Εγώ θυμάμαι πολλές φορές τη μεγάλη μου αδερφή να διεκδικεί πράγματα στο σχολείο στα οποία εγώ έκανα την κότα κανονικά. Οπότε το πρότυπό μου βρισκόταν εκ γενετής εκεί.

Πάντα θαύμαζα και ένιωθα μικρότερος απέναντι στις γυναίκες, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχω κόμπλεξ. Και το εξηγώ όλο αυτό, γιατί ζούμε σε μια εποχή που δεν τολμάμε να ανοίξουμε το στόμα μας. Εννοώ ότι οτιδήποτε μπορεί να πούμε μπορεί να χρησιμοποιηθεί εναντίον μας. Όπως σε παλιά αστυνομικά φιλμ που δεν επιτρεπόταν σε κάποιον να μιλήσει, όταν ήταν υπό σύλληψη.

Κανένας δεν «γεννιέται» γονιός. Μάλλον είναι το πιο δύσκολο πράγμα που έχω κάνει στη ζωή μου. Αλλά αυτό που έχω καταλάβει πολύ, πέρα από την τεράστια υπομονή που χρειάζεται ένα παιδί και να είσαι από πάνω και δίπλα του, είναι ότι πρέπει συνεχώς να είσαι σε επαφή με το συναίσθημά σου και κατ´επέκταση με το δικό του. Να μην υπάρχει τίποτα κρυφό. Τα παιδιά ακούνε και διαισθάνονται τα πάντα. Μπορούν να δημιουργηθούν «μικροβραχυκυκλώματα» από το πουθενά. Δεν υπάρχει πραγματικός τρόπος επιβολής. Τα όρια δεν είναι διακριτά. Δεν έχω καταλάβει τίποτα για το τι σημαίνει «μπαμπάς» και «κόρη», για να πω την αλήθεια. Το μόνο που ξέρω είναι ότι δεν έχω ξαναγαπήσει ποτέ και δεν πρόκειται να ξανααγαπήσω ποτέ κανέναν άνθρωπο τόσο δυνατά και με τόσο μεγάλη ανιδιοτέλεια.

Είμαι πολύ τυχερός που έχω κόρη. Η κόρη μου είναι ο άνθρωπος που διαμορφώνεται με τα χρόνια κυρίως από μένα και τη μητέρα της. Αυτό δεν σημαίνει ότι προσπαθώ να της δείξω ποιο πρέπει να είναι ένα αντρικό πρότυπο, τουλάχιστον συνειδητά.

Έλεγα από πολύ νωρίς στη γυναίκα μου τη ότι θα ήθελα η κόρη μας να κάνει μια πολεμική τέχνη. Και παράλληλα ερχόταν στο κεφάλι μου η σκέψη: «Τι κρίμα να σκέφτεσαι ότι το παιδί σου πρέπει να μάθει από νωρίς έναν τρόπο να αμύνεται». Όχι απαραίτητα επιθετική τέχνη. Αλλά να ξέρει ποιες πρώτες κινήσεις πρέπει να κάνει σε μια δύσκολη περίπτωση, ώστε να γλιτώσει, Ανυπομονώ να έρθει η στιγμή που θα την πάω εκεί και θα μου πει: «Μπαμπά, δεν φοβάμαι, το έχω!» Θέλω να μάθει να αμύνεται, γιατί ένας μη κατάλληλος άνδρας να βρεθεί, τελείωσε! Και υπάρχουν τόσοι έξω. Βλέπω τη γυναίκα μου μερικές φορές να γυρίζει στο σπίτι με τα κλειδιά φορεμένα στο χέρι και δεν έχω τι να της πω...

Η παράσταση ωστόσο πολύ εύστοχα εξετάζει και τη συμπεριφορά των αντρών έναντι των αντρών. Εξετάζει το πως μπορεί να δημιουργηθεί ένα τέρας που καταλήγει να σκοτώσει από μια κοινωνία που μετά θα τον αθωώσει λέγοντας ότι ήταν το καλύτερο παιδί. Οι κοινωνικές νόρμες και συμπεριφορές χωρίς έλεγχο είναι ότι χειρότερο στην διαπαιδαγώγηση μιας ψυχής που μπορεί να είναι πιο ευαίσθητη, πιο πονεμένη, πιο ήσυχη. Υπάρχει περίπτωση να σε συνθλίψει. Και αυτό κάνει το έργο του Κατσικονούρη αληθινά σπουδαίο. Εξετάζει πέρα από την φρικτή πράξη της γυναικοκτονιάς παράλληλα και τη δημιουργία του τέρατος μπροστά στα μάτια μας. Τη βαθύτερη δηλαδή ρίζα του κακού.

Διάρκεια παράστασης: Από 25/9 έως 11/10. Θέατρο Αριστοτέλειον.

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΕΛΙΝΑ ΓΙΟΥΝΑΝΛΗ

ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ ΣΤΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ GLOW ΣΤΟ ΤΕΥΧΟΣ ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2026