Υπάρχουν δημιουργοί που μπορείς εύκολα να χωρέσεις σε μία λέξη. Η Es Devlin δεν είναι μία από αυτούς. Καλλιτέχνις, stage designer, sculptor, painter, storyteller, η ίδια μοιάζει να ενδιαφέρεται περισσότερο για όλα όσα μπορούν να συμβούν ανάμεσα σε αυτές τις διαφορετικές ιδιότητες παρά για μια συγκεκριμένη «ταμπέλα». Η Devlin δεν σχεδιάζει απλώς αντικείμενα ή σκηνικά. Δημιουργεί κόσμους στους οποίους ο θεατής μπαίνει, κινείται, ακούει, κοιτάζει και, για λίγο, γίνεται μέρος τους.
Αυτό ακριβώς επιχειρεί και η νέα της έκθεση "Es Devlin: Other Worlds", που άνοιξε τις πόρτες της στο κοινό στις 2 Οκτωβρίου στο Design Museum του Λονδίνου και θα παραμείνει εκεί έως τις 4 Απριλίου 2027. Πρόκειται για την πρώτη ευρωπαϊκή αναδρομή της καλλιτέχνιδος και καλύπτει τρεις δεκαετίες δημιουργικής πρακτικής, από το sculpture και το stage design μέχρι τη μουσική, τη γλώσσα και το φως. Και, όπως υποδηλώνει ο τίτλος της, περισσότερο από ένα archive της καριέρας της, μοιάζει με είσοδο στον τρόπο με τον οποίο η ίδια αντιλαμβάνεται τον κόσμο.
Από τη σκηνή στο μουσείο
Για χρόνια, η Devlin έγινε γνωστή μέσα από τον κόσμο τoυ stage design. Έχει δημιουργήσει σκηνικά και live εμπειρίες για καλλιτέχνες όπως η Beyoncé, η U2, η Lady Gaga και η Billie Eilish, έχει δουλέψει για την Όπερα και το θέατρο, για μεγάλα στάδια και για projects που βρίσκονται κάπου ανάμεσα στην τέχνη, την αρχιτεκτονική και τον χώρο της ψυχαγωγίας. Ανάμεσα στα έργα που συνδέονται με τη διαδρομή της βρίσκονται και η τελετή λήξης των Ολυμπιακών Αγώνων του Λονδίνου το 2012, το halftime show του Super Bowl το 2022 και η εμβληματική δουλειά της για το "The Sphere" στο Las Vegas.
Τα τελευταία χρόνια, όμως, έχει στραφεί ακόμη περισσότερο στις καλλιτεχνικές (illustration) εγκαταστάσεις. Η ίδια εξηγεί ότι από το stage design κουβαλά μαζί της κάτι πολύ συγκεκριμένο: την ανάγκη να σκεφτεί τον θεατή από την πρώτη κιόλας στιγμή. Δεν θέλει απλώς να βρεθείς μέσα σε έναν χώρο. Θέλει να σε υποδεχθεί, να δημιουργήσει μια αίσθηση κοινότητας και να σε κάνει να νιώσεις ότι συμμετέχεις σε κάτι. Και αυτό γίνεται αμέσως αντιληπτό και στην έκθεσή της στο Λονδίνο.
Η έκθεση ξεκινά σαν παράσταση
Η επίσκεψη στο "Other Worlds" δεν ξεκινά με τον κλασικό τρόπο μιας έκθεσης. Οι επισκέπτες συγκεντρώνονται σε ομάδες σε έναν κόκκινο, θεατρικό χώρο και στη συνέχεια περνούν σε μια σχεδόν πιστή αναπαράσταση του studio της Devlin στο Λονδίνο. Βιβλία, αντικείμενα, μακέτες, σχέδια και προσωπικά ίχνη συνθέτουν έναν χώρο που μοιάζει περισσότερο με το δημιουργικό της καταφύγιο παρά με ένα τυπικό display μουσείου. Έπειτα, ήχος, φως και εικόνα ενεργοποιούνται στον χώρο και η επίσκεψη αποκτά ξαφνικά ρυθμό παράστασης.
5.000 αντικείμενα και ένα αρχείο που παραλίγο να χαθεί
Στην καρδιά της έκθεσης βρίσκεται ένα τεράστιο αρχείο από σχέδια, σκίτσα, μακέτες, ημερολόγια, prints και αντικείμενα που συγκεντρώνουν 30 χρόνια δημιουργίας. Περίπου 5.000 αντικείμενα επιλέχθηκαν από χιλιάδες artifacts και παρουσιάζονται ώστε να αποκαλύψουν κάτι που συχνά δεν βλέπουμε όταν κοιτάμε ένα ολοκληρωμένο έργο: την ιδέα πριν γίνει έργο. Το αναπάντεχο σε όλο αυτό, είναι ότι μέρος του υλικού από τα πρώτα χρόνια της Devlin βρέθηκε σχεδόν τυχαία, σε σακούλες που είχαν μείνει στη σοφίτα του παλιού της σπιτιού. Η ίδια δεν είχε συνειδητοποιήσει τότε ότι διατηρούσε ένα αρχείο. Χρόνια αργότερα, επιστρέφοντας σε αυτό, αναγνώρισε την αξία του.
Η γραμμή, ο κύκλος, το φως
Αν κάτι επαναλαμβάνεται στην αισθητική της Devlin, είναι συγκεκριμένες μορφές: η γραμμή του φωτός, ο κύκλος, ο περιστρεφόμενος κύβος. Μορφές απλές και σχεδόν αρχέγονες, που επανέρχονται ξανά και ξανά σε διαφορετικά έργα και διαφορετικές κλίμακες. Στο "Other Worlds", αυτές οι επαναλήψεις γίνονται πιο εμφανείς, καθώς έργα από διαφορετικές περιόδους παρουσιάζονται δίπλα-δίπλα και αποκαλύπτουν τις ιδέες που διατρέχουν ολόκληρη την πρακτική της.
Το design ως "everythingist" πρακτική
Η ίδια έχει υιοθετήσει για τη δουλειά της τον όρο "everythingist", μια λέξη που αποδίδει την πρακτική κάποιου που δεν περιορίζεται σε ένα μέσο ή μία ειδικότητα. Και αυτή να είναι η πιο ενδιαφέρουσα ιδέα που αφήνει πίσω της η έκθεση. Σήμερα, που όλα κατηγοριοποιούνται -designer, artist, architect, performer- η Devlin επιμένει στη δυνατότητα να κινείσαι ανάμεσα σε διαφορετικούς κόσμους χωρίς να χρειάζεται να επιλέξεις έναν μόνο. Άλλωστε, η ίδια θεωρεί ότι αυτές οι διαχωριστικές γραμμές γίνονται όλο και λιγότερο σημαντικές. Αυτό που αποκτά μεγαλύτερη αξία είναι η ανθρώπινη δημιουργία, η χειρονομία, το βλέμμα, η φυσική πράξη του να φτιάχνεις κάτι.
Και στο τέλος, μια βιβλιοθήκη
Αν έπρεπε να διαλέξουμε μία εικόνα που συμπυκνώνει ολόκληρη την έκθεση, θα ήταν ίσως αυτή: στο τελευταίο δωμάτιο, μια τεράστια περιστρεφόμενη βιβλιοθήκη από περίπου 2.000 βιβλία, τοποθετημένα έτσι ώστε να δημιουργούν ένα μεγάλο χρωματικό φάσμα και να αντανακλώνται σε έναν κυκλικό καθρέφτη. Το installation ονομάζεται "Infinite Library" και λειτουργεί σαν το ιδανικό φινάλε.
Τα βιβλία προέρχονται από τον εκδοτικό οίκο, Penguin Random House UK και μπορούν να διαβαστούν από τους επισκέπτες μέσα στην εγκατάσταση. Ανάμεσά τους βρίσκονται τίτλοι όπως το Chaos του James Gleick, το The Spell of the Sensuous του David Abram, το Beloved της Toni Morrison και το Oryx and Crake της Margaret Atwood. Στο τέλος της έκθεσης, τα βιβλία πρόκειται να δωρηθούν σε τοπικές φιλανθρωπικές οργανώσεις στο πλαίσιο του National Year of Reading 2026.
Και κάπως έτσι, η διαδρομή κλείνει εκεί όπου μάλλον έπρεπε να είχε ξεκινήσει: σε ένα βιβλίο. Στις ιστορίες, τις εικόνες και τις ιδέες που μας επιτρέπουν να φανταστούμε έναν άλλο κόσμο πριν ακόμη αυτός υπάρξει.
Info: "Es Devlin: Other Worlds", the Design Museum, Kensington High St, Λονδίνο, διάρκεια έκθεσης έως 4 Απριλίου 2027
Κεντρική φωτογραφία: Photo by Daniel Devlin @Susak Press
