Ο Γιώργος Μπόσνας, ως industrial designer, είναι από τους ανθρώπους που μεγάλωσαν φτιάχνοντας πράγματα, οτιδήποτε κι αν ήταν αυτά. Το μεγάλο του πάθος τον οδήγησε στη διεθνή σκηνή του design, παρουσιάζοντας πριν από λίγο καιρό την προσωπική του δουλειά στο Salone del Mobile στο Μιλάνο και θέτοντας ήδη ψηλά για τα επόμενα projects του. Έχοντας επιστρέψει από τις σπουδές του στην πρωτεύουσα του σχεδιασμού εδώ και 15 χρόνια, ζει κι εργάζεται στην πόλη του, τη Θεσσαλονίκη, όπου παράλληλα μεταλαμπαδεύει τις γνώσεις του μέσα από τη διδασκαλία.

Ας τον γνωρίσουμε καλύτερα...

Πώς ξεκίνησε η ενασχόλησή σου με τον βιομηχανικό σχεδιασμό και πώς οραματιζόσουν τον μελλοντικό εαυτό σου ως παιδί;

Από παιδί με κέρδιζε η κατασκευή, το πως φτιάχνεται το καθετί, οι κατασκευές και τα εργαλεία. Πολλά Lego με πατέντες και κατασκευές, αργότερα πολλά εργαλεία με τα πρώτα κοψίματα από κοπίδια, πάντα με θυμάμαι να σχεδιάζω μια κατασκευή, ένα πλάνο, και να το φτιάχνω με ό,τι είχα. Αργότερα, ενώ ξεκίνησα για αρχιτεκτονική, τελευταία στιγμή βρήκα τη σχολή Σχεδιασμού Επίπλων και Τεχνολογίας Υλικών, που πέρασα και είμαι ευγνώμων για τους καθηγητές που συνάντησα εκεί, που είμαστε φίλοι και συνεργάτες πλέον. Νομίζω κάτι είδαν και με σκούντησαν για μεταπτυχιακό, και κάπως έτσι ξεκίνησε το όνειρο και η αγάπη του βιομηχανικού σχεδιασμού, στην πρωτεύουσα του design, το Μιλάνο.

Πέτυχες έναν μεγάλο σου στόχο, να δείξεις τη δουλειά σου στο Salone del Mobile. Θα μας βάλεις στο κλίμα αυτής της εμπειρίας σου;

Δεν είναι πρώτη φορά που δείχνω δουλειά μου στο Salone del Mobile, αλλά πάντα το έκανα κάτω από την ομπρέλα άλλων εταιριών. Αυτή την φορά ήταν πολύ διαφορετικά. Σε ένα σημείο της Isola, στο βόρειο καινούριο κέντρο της πόλης, στον θεσμό του FuoriSalone που τρέχει μέσα στο Milan Design Week, βρέθηκα σε ένα χώρο μαζί με έναν συγκάτοικο σχεδιαστή και δείξαμε τη δουλειά μας. Ήταν μια πολύ έντονη δημιουργικά αλλά και εκτελεστικά χρονιά. Ειδικά λιγο πριν τον Απρίλιο, ήταν μια πολύ στρεσογόνα περίοδος, με δεκάδες λεπτομέρειες για τα νέα αντικείμενα, για τον χώρο στο Μιλάνο, για τη μεταφορά, για την επικοινωνία. Αλλά άξιζε όλο αυτό με το παραπάνω. Πολλές επαφές, ιδέες, σχόλια και ένα σοβαρό μάθημα. Όταν βλέπεις τη δουλειά μηνών στρωμένη σε 40τ.μ. και κόσμο να τη θαυμάζει, να την ακουμπάει και να ρωτάει, γεμίζεις.

Φαντάζομαι πως δεν ήταν εύκολο να το καταφέρεις… Ποια ήταν η διαδικασία και τι ακριβώς παρουσίασες;

Δεν ήταν εύκολο, αλλά είχα κοντά μου συνεργάτες που με στήριξαν τεχνικά και
κάθισαν μέχρι αργά στα εργαστήρια μαζί μου, και φίλους που σήκωναν το τηλέφωνο στις 3 το πρωί. Γενικώς, ένα εξάμηνο στα κόκκινα, που κατάφερα να μεταφράσω την πίεση σε προγραμματισμό και δημιουργικότητα. Δε γίνεται και αλλιώς πιστεύω. Δεν ξέρω αν τα κατάφερα, αλλά ναι, στο τέλος εκείνης της εβδομάδας, αφού πακέταρα τα πράγματα για να επιστρέψουν Ελλάδα, κλείδωσε ο χώρος, έκανα μια στάση σε ένα παγκάκι στο Corso Como, η γειτονιά που έμενα παλιότερα, πήρα ένα τηλέφωνο και θυμάμαι να λέω βουρκωμένος: «Εντάξει. Τελείωσε. Τα κατάφερα.»

Παρουσίασα πέντε αντικείμενα - τρία νέα και δύο ανανεωμένα. Την καρέκλα Lamda, στην πιο εξελιγμένη εκδοχή της, τον επιτοίχιο καλόγερο Istio με νέα εγχώρια κατασκευή, το νέο τραπέζι Pegaso με αναφορές στην ιππασία και την τέχνη των σελοποιών, το φωτιστικό Quadrant που συνδυάζει μαθηματικά, κατοπτρισμό και 3D printing, και το side table Koote από carbon fiber, ένα ιδιαίτερα ελαφρύ αλλά ανθεκτικό αντικείμενο με «αιωρούμενη» γεωμετρία.

Και τώρα, πού στοχεύεις;

Μου αρέσει πολύ αυτή η ερώτηση! Το λέω πολύ συχνά τελευταία σε νέες συνεργασίες αλλά και σε μαθητές μου: η στόχευση είναι η σημαντικότερη αρχή. Εδώ και ένα χρόνο κυκλοφορεί στο μυαλό μου η ιδέα ενός χώρου εργαστηρίου γραφείου. Ένας ανοιχτός χώρος που θα μπορώ να πειραματίζομαι με υλικά, με γεωμετρίες και με ιδέες. Οπότε στόχος είναι να τελειώσουν μέσα στο καλοκαίρι μικροεκρεμότητες και να στεγάσω ή να συστεγάσω το δημιουργικό μου πλάνο, ενώ παράλληλα θέλω να εκμεταλλευτώ τις καινούριες επαφές τις Ιταλίας αλλά και κάποιες νέες εγχώριες προτάσεις. Βασικός σκοπός είναι να συντηρώ τις
ενεργές συνεργασίες μου.

Τι μπορεί να λειτουργήσει ως πηγή έμπνευσης για σένα και ποιο είναι το αγαπημένο σου αντικείμενο από αυτά που έχεις σχεδιάσει;

Πολλές φορές νιώθω τα μάτια μου σαν κάμερα του Κιούμπρικ, σαν να βλέπω απόσπασμα μιας ταινίας που ο χρόνος παγώνει. Δυο άνθρωποι που αγκαλιάζονται, ένα ξερό φύλλο που πέφτει αργά στον δρόμο, η τομή από ένα φρούτο ή λαχανικό. Η φύση έχει τόση σοφία και μαθηματικά που με κερδίζουν κάθε φορά που την παρατηρώ. Το ίδιο και η ανθρώπινη συμπεριφορά στο αστικό περιβάλλον. Όλα μπορούν να είναι έμπνευση, αρκεί να θέλεις να τα δεις, να τα φωτίσεις. Αγαπημένο μου αντικείμενο δεν μπορώ να ξεχωρίσω, ιδιαίτερη θέση στη σχεδιαστική μου εκτίμηση έχουν η συσκευασία Biodegrapak που γέμισε την βιβλιοθήκη μου με βραβεία και μου ξεκλείδωσε το κεφάλαιο της κυκλικής οικονομίας, η καρέκλα Lamda που την έχουν διαλέξει πολλοί αρχιτέκτονες για residential, αλλά και contact περιπτώσεις όπως το Macedonia Palace και το VIP section του κρουαζιερόπλοιου της Corsica lines. Η βιβλιοθήκη Rubika που υπάρχει στα γραφεία του Netflix στο Los Angeles, και με έχει κερδίσει τελευταία το φωτιστικό Quadrant που το έχω στο γραφείο μου και το χαζευω και με ηρεμεί.

Ποια είναι η σχεδιαστική σου ταυτότητα και τι υλικά αγαπάς να χρησιμοποιείς;

Αν έπρεπε να βάλω έναν τίτλο στη σχεδιαστική μου ταυτότητα θα ήταν «μια έξυπνη απλότητα» και το «έξυπνη» έγκειται στη σωστή και αποδοτική χρήση των υλικών, των μηχανημάτων και των διαδικασιών. Το πάντρεμα της κατασκευαστικής ικανότητας με την αισθητική και την εργονομία. Στη δουλειά μου, πολλές φορές, φοράω το καπέλο του μάντη, του butler και του μόδιστρου που προσπαθεί να προβλέψει μια ανάγκη, να φροντίσει να μη λείψει κάτι στην εμπειρία χρήσης αλλά και όλο αυτό να είναι ένα άψογα ραμμένο κοστούμι. Θέλω να υπάρχει μια μικρή έκπληξη στα αντικείμενα που σχεδιάζω, ένα ευχάριστο συναίσθημα και ένα μήνυμα που άλλοτε είναι προφανές και άλλοτε χαίρομαι εγώ και όσοι λίγοι με καταλαβαίνουν.

Και συνήθως τι έρχεται πρώτο για σένα; Η λειτουργικότητα ή η αισθητική;

Πρώτα έρχεται η ανάγκη για μια ιδέα. Ανοίγει ένα άδειος χώρος στο μυαλό μου και την ξεχνάω. Δεν ασχολούμαι στο να ψάξω την ιδέα αλλά μέσα στη μέρα παρατηρώ, αναλύω, κοιτάζω, και χωρίς να το καταλάβω γεμίζω τον χώρο με τροφή, με υλικό, όπως κάνει εκείνο το τροπικό πουλί με τη φωλιά του. Κάποια στιγμή έρχεται μόνη της η ιδέα στην έτοιμη φωλιά. Από εκεί και πέρα αναλαμβάνουν η εμπειρία, η ενημέρωση, και οι τεχνικές ικανότητες. Η αισθητική είναι υποκειμενική, η λειτουργικότητα όμως όχι.

Κεφάλαιο Τεχνητή Νοημοσύνη… Έχει επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο δουλεύεις;

Εννοείται πως έχει επηρεαστεί και η δική μου δουλειά, θεωρώ όμως ότι είναι ένα εργαλείο. Αν μάθεις να το χειρίζεσαι θα σου είναι χρήσιμο, αν όχι θα σε προσπεράσει. Στον κόσμο της παραγωγής, ακόμα δεν έχω δει έμπρακτα την εφαρμογή της, και επειδή απαιτείται τρομερή ακρίβεια στο να γίνει ένα καλούπι, μια ιδιαίτερη κοπή, μια ανθεκτική ένωση, ο ανθρώπινος παράγοντας ακόμα δε συγκρίνεται. Αυτό που λέω και στους μαθητές μου είναι «να χρησιμοποιείται AI, αλλά να ξέρετε να βγάλετε την ίδια δουλειά και χωρίς αυτό». Φοβάμαι να μην φτάσουμε στο σημείο να μας γλυτώνει «σκέψη» αντί για χρόνο.

Τι ετοιμάζεις τώρα και τι πρέπει να περιμένουμε από σένα στο μέλλον;

Νέες σειρές επίπλων για εταιρίες που συνεργάζομαι χρόνια, μια εδώ στη Θεσσαλονίκη και μία στην Κρήτη, νέα αντικείμενα από μια πρόσφατη καινούρια συνεργασία με σύνθετα υλικά και ετοιμάζω ένα πολύ προσωπικό project που έμεινε στο ράφι για λιγο. Αφορά στη βοήθεια των ψυχικών διαταραχών μέσα από το design και την ψυχολογία. Ένα θέμα που μιλάει στην ψυχή μου και περιμένω πολύ καιρό να το απολαύσω και να του δώσω το φως που χρειάζεται.

Ποια είναι η γειτονιά της Θεσσαλονίκης που έχει μια ξεχωριστή θέση στην καρδιά σου;

Το κέντρο, η περιοχή γύρω από τα Ηλύσια. Εκεί μεγάλωσα, εκεί νιώθω τη γειτονιά μου αν και λείπω χρόνια. Κάθε φορά που περνάω χαιρετάω τα παιδιά στο πάρκινκ, τον μπακάλη, την Ειρήνη στις φωτοτυπίες, τα κορίτσια στο Αρμενοβίλ, τον Νίκο και τα παιδιά στο καφενείο - ξέρω τους πάντες με το μικρό τους όνομα, τις οικογένειές τους. Χαίρομαι που τους βλέπω και παρατηρώ τη χαρά τους που τα λέμε. Κοιτάζω κτίρια και έχω κάτι ή κάποιον να θυμάμαι. Πολλά βιώματα και ιστορίες.

Ένα spot για φαγητό που μόνο λίγοι έχουν ανακαλύψει;

Το Οrbital στον σταθμό του μετρό «Αγίας Σοφίας», υπέροχο πρωινό, σοβαρή λίστα κρασιών και εξαιρετικό πεϊνιρλί. Η Ελένη εκεί θα σε καθοδηγήσει στο καταλληλότερο γευστικό μονοπάτι.

Κάτι που καμιά άλλη πόλη δεν έχει;

Τον ωραίο μας ρυθμό, τις ζωντανές γωνιές, τη νύχτα μας.

Ένας δρόμος/μια γειτονιά όπου ο χρόνος μοιάζει σαν να σταματά;

Τα Kάστρα σίγουρα. Το Tσινάρι και τα κίτρινα φώτα το βράδυ.

Πού έχεις ζήσει τα καλύτερα parties;

Στη Βίλκα και στον Μύλο, απ' όσα θυμάμαι.

Είναι μεσάνυχτα σε μια πόλη άδεια. Πού σου αρέσει να περπατάς;

Στην παραλία από τη μέσα μεριά, κοντά στα δέντρα και τα παγκάκια.

Ένας χώρος Τέχνης που ξεχωρίζεις εδώ;

Απολαμβάνω να είμαι στα μικρά εργαστήρια των φίλων που κάνουν τέχνη στο κέντρο, στου Αντώνη με τα γκράφιτι και τις βέσπες, στου Πάνου με τα κεραμικά και τα design talks, τα μικρά art&design studios στην Μαβίλη, στο εργαστήρι του Κόφτη. Μέρη που συμβαινει η τέχνη. Μου αρέσουν πολύ τα events που τρέχουν τα παιδιά στον εκθεσιακό χώρο του Ύψιλον. Ξεχωριστή θέση, βέβαια, έχει το MOMUS στο Λιμάνι.

Πού θα ξεναγούσες οπωσδήποτε έναν γνωστό σου από άλλη πόλη;

Βόλτα παραλία, κέντρο καφέ, Καπάνι, Λιμάνι, Λαδάδικα, Βαλαωρίτου.

Δεν πρέπει να φύγει κανείς από τη Θεσσαλονίκη, αν δε δοκιμάσει…

Σουτζουκάκια και ρώσικη στη Διαγώνιο. Μπουγάτσα με τυρί στο ΝΕΟΝ στη Φράγκων, γαλακτομπούρεκο στου Γαλυφιανάκη, παγωτό coconut lime στο Vanilla Gelateria στη Mητροπόλεως. Και φυσικά, στον βράχο στα Κάστρα να δει όλη την πόλη.

Αν η Θεσσαλονίκη ήταν τραγούδι/βιβλίο/ταινία, θα είχε τίτλο…

«Πάμε τώρα μια βόλτα».

Το αγαπημένο σου κτίριο εδώ;

Το Μέγαρο Μουσικής, και το νέο και το παλιό κτίριο. Και εξωτερικά και εσωτερικά.

Ένας άνθρωπος που με τον τρόπο του έχει αλλάξει τα δεδομένα στην πόλη;

Ο Γιάννης της πόλης μας. Ο Κύριος Μπουτάρης.

Άνοιξη στη Θεσσαλονίκη… Τι θεωρείς must;

Τις απογευματινές βόλτες στην παραλία, τα τραπέζια έξω στους πεζόδρομους, μια βόλτα στην Όλγας που ανθίζουν οι νερατζιές και μοσχοβολάει ο δρόμος γύρω από το Δημαρχείο.

Τι σε κάνει να επιμένεις επαγγελματικά σε αυτήν την πόλη;

Οι άνθρωποι του κλάδου. Η πόλη μας έχει σβήσει τον ανταγωνισμό, νιώθω ότι μπορώ να μοιραστώ οποιαδήποτε σκέψη μου με ανθρώπους που κάνουν την ίδια δουλειά, να ακούσω και να ρωτήσω οτιδήποτε. Σε άλλες πόλεις αυτό δεν υπάρχει.

Η δική σου Θεσσαλονίκη με τρεις λέξεις…

Βόλτα, καψούρα, ντόμπρα.

Main photo: Rubika Bookcase