Υπάρχουν άνθρωποι που γράφουν ιστορία χωρίς να επιδιώκουν ποτέ να βρεθούν στο προσκήνιο. Η Άνθεα Σίλμπερτ υπήρξε μία από αυτούς. Με τα κοστούμια της διαμόρφωσε μερικές από τις πιο εμβληματικές εικόνες του αμερικανικού κινηματογράφου, συνεργάστηκε με σπουδαίους σκηνοθέτες και αστέρες του Χόλιγουντ και υπηρέτησε την τέχνη της με μια σπάνια αφοσίωση, παραμένοντας πάντοτε πιστή στη δημιουργική της πυξίδα.

Αυτήν ακριβώς την πλευρά της επιχείρησε να φωτίσει ο σκηνοθέτης και δημιουργός ντοκιμαντέρ Σάκης Λάλας. Μέσα από μια πολυετή έρευνα και προσωπικές μαρτυρίες, συνθέτει το πορτρέτο μιας γυναίκας που δεν καθορίστηκε μόνο από τις επαγγελματικές της διακρίσεις, αλλά και από το θάρρος, την επιμονή και την αυθεντικότητά της. Άλλωστε, όπως μας εξομολογείται και ο ίδιος, η ιστορία της δεν αφορά αποκλειστικά τον κόσμο του κινηματογράφου, αλλά μπορεί να εμπνεύσει κάθε άνθρωπο που επιλέγει να ακολουθήσει το δικό του όραμα.

Με αφορμή το ντοκιμαντέρ “Anthea Sylbert: My Life in 3 Acts”, συζητήσαμε μαζί με τον δημιουργό του για τις στιγμές που ξεχώρισε πίσω από την κάμερα, για όσα ανακάλυψε γνωρίζοντας την Άνθεα Σίλμπερτ σε βάθος και για τα μαθήματα ζωής που μπορεί να πάρει κανείς μέσα από τη λαμπρή πορεία της.

Πώς γεννήθηκε η ιδέα να αφιερώσετε ένα ντοκιμαντέρ στην Άνθεα Σίλμπερτ και πώς έγινε η μεταξύ σας γνωριμία;

Η αφορμή για αυτό το ντοκιμαντέρ δόθηκε όταν εργαζόμουν σε ένα προηγούμενο πρότζεκτ, τη σειρά ντοκιμαντέρ “Meet the Hollywood Costume Designers”. Κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων στο Λος Άντζελες, μερικά από τα σημαντικότερα ονόματα της ενδυματολογίας του Χόλιγουντ μιλούσαν μπροστά στην κάμερά μας για τη θρυλική Άνθεα Σίλμπερτ. Τότε έμαθα ότι το πλήρες όνομά της ήταν Άνθεα Σίλμπερτ Γιαννακούρος και ότι είχε ελληνικές ρίζες, γεγονός που κίνησε αμέσως το ενδιαφέρον μου.

Παρά την εκτεταμένη αναζήτησή μου στις Ηνωμένες Πολιτείες, δεν κατάφερνα να την εντοπίσω. Τελικά, το νήμα της ιστορίας με οδήγησε σε ένα βιβλίο που είχε γράψει ο σύζυγός της, ο ηθοποιός Ρίτσαρντ Ρομάνους, με τίτλο “Act III”, το οποίο αφηγείται τη ζωή τους ως ζευγάρι από το Χόλιγουντ και την απόφασή τους να εγκατασταθούν μόνιμα στη Σκιάθο, όπου και ταξίδεψα για να τη συναντήσω.

Εκείνο το πρώτο ταξίδι αποδείχθηκε καθοριστικό, καθώς μου έδωσε την ευκαιρία να γνωρίσω την Άνθεα και, κυρίως, να κερδίσω την εμπιστοσύνη της. Από τη στιγμή που τη συνάντησα, γεννήθηκε μέσα μου η έντονη επιθυμία να αφηγηθώ τη συναρπαστική ζωή και την εξαιρετική καριέρα της μέσα από ένα ντοκιμαντέρ. Αργότερα επέστρεψα ξανά στη Σκιάθο με την ομάδα μου, για να ξεκινήσουμε τα γυρίσματα του ντοκιμαντέρ που είχα οραματιστεί.

Ποια ήταν η μεγαλύτερη πρόκληση που αντιμετωπίσατε κατά τη διάρκεια της έρευνας και των γυρισμάτων; Ήταν εύκολη η πρόσβαση στην αθέατη πλευρά της Σίλμπερτ;

Η συνέντευξη με τη Goldie Hawn. Γνωρίζοντας πόσο απαιτητικό και απρόβλεπτο είναι το πρόγραμμα μιας σταρ του Χόλιγουντ, υπήρχε πάντα ο φόβος ότι μια αλλαγή της τελευταίας στιγμής θα μπορούσε να αποσυντονίσει το πρόγραμμα μας. Είχαμε διανύσει χιλιάδες χιλιόμετρα για αυτή τη συνέντευξη, οπότε η αγωνία ήταν μεγάλη. Τελικά, όμως, όλα κύλησαν ακριβώς όπως τα είχαμε σχεδιάσει. Στο Λος Άντζελες είχαμε επίσης την ευκαιρία να συναντήσουμε την υποψήφια για Όσκαρ ενδυματολόγο Deborah Nadoolman Landis, σύζυγο του θρυλικού σκηνοθέτη John Landis.

Οι δύο γυναίκες μίλησαν για μια πλευρά της Άνθεα που δεν ήταν ευρέως γνωστή. Μας εξήγησαν ότι σπουδαίοι σκηνοθέτες, όπως ο Roman Polanski και ο Mike Nichols, αλλά και κορυφαίοι ηθοποιοί όπως ο Jack Nicholson και ο Warren Beatty, δεν ζητούσαν τη γνώμη της μόνο για τα κοστούμια. Συζητούσαν μαζί της ζητήματα που αφορούσαν συνολικά την ταινία, την ανάπτυξη των χαρακτήρων, ακόμη και κρίσιμες αποφάσεις που σχετίζονταν με την ίδια την παραγωγή. Την αντιμετώπιζαν ως μια ισότιμη δημιουργική συνεργάτιδα, της οποίας η κρίση, η διορατικότητα και η καλλιτεχνική αντίληψη ξεπερνούσαν κατά πολύ τα όρια της ειδικότητάς της.

Αυτές οι μαρτυρίες με βοήθησαν να κατανοήσω βαθύτερα την προσωπικότητα και το εύρος της επιρροής της.

Η Άνθεα Σίλμπερτ είχε ήδη γράψει ιστορία στο Χόλιγουντ, όμως στην Ελλάδα και ειδικά στη νέα γενιά, παρέμενε σχεδόν άγνωστη. Πιστεύετε ότι το ντοκιμαντέρ είναι τελικά μια βιογραφία ή μια πράξη αποκατάστασης μιας ιστορικής «αδικίας»;

Θυμάμαι την συνάντηση μου πέρσι στην Ρώμη με τον Carlo Poggioli, έναν από τους σημαντικότερους Ιταλούς ενδυματολόγους, ο οποίος μας περιέγραψε κάτι που τον προβλημάτισε ιδιαίτερα. Σε ένα masterclass, ρώτησε τους φοιτητές μόδας και ενδυματολογίας πόσοι είχαν δει τον αυθεντικό Γατόπαρδο (Il Gattopardo, 1963) του Luchino Visconti. Με απογοήτευση διαπίστωσε ότι ελάχιστοι γνώριζαν ένα από τα αριστουργήματα του ιταλικού κινηματογράφου. Αυτό, πιστεύω, είναι και η απάντησή μου στην παραπάνω ερώτηση.

Η νέα γενιά χρειάζεται να ανακαλύψει ξανά τον κλασικό κινηματογράφο, όχι μόνο μέσα από μια οθόνη υπολογιστή ή αποσπασματικά στο διαδίκτυο, αλλά σε κινηματογραφικές λέσχες και θερινά σινεμά. Πρόκειται για μια συλλογική εμπειρία και η δύναμή του αποκαλύπτεται πραγματικά όταν τη μοιράζεσαι με άλλους. Αν το ντοκιμαντέρ μου καταφέρει να παρακινήσει έστω και λίγους θεατές να αναζητήσουν το έργο της Άνθεα Σίλμπερτ και να ξαναδούν ταινίες όπως «Το Μωρό της Ρόζμαρι», το “Chinatown” ή το “King Kong” του 1976, στα οποία υπέγραψε τα κοστούμια, τότε θα θεωρήσω ότι έχει πετύχει τον στόχο του.

Υπήρξε κάποια στιγμή όπου αισθανθήκατε ότι δεν κάνατε απλά ένα ντοκιμαντέρ, αλλά κρατούσατε μια προσωπική παρακαταθήκη, ειδικά για έναν άνθρωπο που λίγο αργότερα θα έφευγε από τη ζωή;

Θυμάμαι πολύ έντονα την τελευταία ημέρα των γυρισμάτων μας στη Σκιάθο. Όταν επιβιβαστήκαμε στο πλοίο και το νησί άρχισε σιγά-σιγά να απομακρύνεται στον ορίζοντα, έβγαλα σχεδόν αυθόρμητα την κάμερα μου και κατέγραψα εκείνη τη μελαγχολική εικόνα της αναχώρησης. Δεν ήταν μια προγραμματισμένη λήψη, αλλά περισσότερο ένα συναίσθημα που ήθελα να κρατήσω. Εκείνη τη στιγμή είχα μια πολύ έντονη αίσθηση ότι ίσως αυτή να ήταν η τελευταία φορά που βλέπαμε την Άνθεα και τον Richard. Δεν μπορούσα να το εξηγήσω λογικά, αλλά το ένιωθα βαθιά μέσα μου. Ίσως επειδή και οι δύο είχαν ήδη ζήσει μια τόσο γεμάτη και ολοκληρωμένη ζωή, ίσως επειδή υπήρχε κάτι στον τρόπο που μας αποχαιρέτησαν που έμοιαζε με κλείσιμο ενός μεγάλου κύκλου. Λίγους μόλις μήνες αργότερα μάθαμε ότι ο Richard Romanus είχε φύγει από τη ζωή, ενώ μετά από λίγο καιρό τον ακολούθησε και η Άνθεα.

Όταν ανατρέχω σήμερα σε εκείνες τις εικόνες του πλοίου που απομακρύνεται από τη Σκιάθο, αισθάνομαι ότι αποκτούν μια εντελώς διαφορετική βαρύτητα. Σαν να αποτυπώνουν όχι μόνο το τέλος ενός ταξιδιού, αλλά και το τέλος μιας ολόκληρης εποχής.

Υπάρχει κάποια σκηνή που ξεχωρίζετε από το ντοκιμαντέρ;

Αυτό που δεν θα ξεχάσω ποτέ είναι ο τρόπος με τον οποίο η Άνθεα μάς αφηγήθηκε, με απίστευτο πάθος, την υπεράσπιση ενός από τα πιο εμβληματικά κοστούμια της: του μαύρου φορέματος που σχεδίασε για την Julie Christie στην ταινία “Shampoo”.

Η Christie δεν ήταν αρχικά ευχαριστημένη. Πίστευε ότι το φόρεμα ήταν υπερβολικά κλειστό μπροστά, καθώς κάλυπτε σχεδόν ολόκληρο τον λαιμό της, και ζήτησε να τροποποιηθεί. Ακόμη και ο σκηνοθέτης, Hal Ashby, προσπάθησε να πείσει την Άνθεα να το αλλάξει. Εκείνη όμως, όπως μας το διηγήθηκε μπροστά στην κάμερα, με την ίδια αποφασιστικότητα που είχε τότε, απάντησε: «Αυτό το φόρεμα είναι αυτό το φόρεμα». Το είχε σχεδιάσει έτσι για έναν πολύ συγκεκριμένο δραματουργικό λόγο. Αν ήθελαν κάτι διαφορετικό, θα έπρεπε να σχεδιαστεί ένα άλλο κοστούμι. Αυτό δεν θα άλλαζε.

Ήταν μια ιστορία που συμπύκνωνε ιδανικά τον χαρακτήρα της Άνθεα: την απόλυτη πίστη στο καλλιτεχνικό της όραμα και το θάρρος να το υπερασπίζεται, ακόμη και απέναντι στους μεγαλύτερους αστέρες του Χόλιγουντ.

Τι πιστεύετε ότι μπορεί να προσφέρει σήμερα η ιστορία της Άνθεα Σίλμπερτ στον θεατή και γιατί αξίζει να δει κανείς το ντοκιμαντέρ, ακόμη κι αν δεν γνωρίζει τίποτα για εκείνη;

Η ιστορία της ξεπερνά τα όρια μιας κινηματογραφικής βιογραφίας. Πρόκειται για μια γυναίκας που έζησε τη ζωή της με τόλμη και αυθεντικότητα. Είμαι βέβαιος ότι, όπως ενέπνευσε εμένα κατά τη διάρκεια αυτής της διαδρομής, έτσι θα αγγίξει και τις καρδιές των θεατών και θα εμπνεύσει ένα πολύ ευρύτερο κοινό, ανεξάρτητα από το αν γνωρίζει, ή όχι την ιστορία του Χόλιγουντ.

Υπάρχει μεγάλη χαρά, γιατί πρόκειται για μια ζωή γεμάτη δημιουργία, επιτυχίες, αγάπη και πάθος. Υπάρχει όμως και μια γλυκιά, ανθρώπινη μελαγχολία, καθώς η αφήγηση πλησιάζει στο τέλος της, η οποία σε κάνει να αναλογιστείς τι σημαίνει να ζεις πραγματικά, να αγαπάς βαθιά και να αφήνεις πίσω σου ένα ουσιαστικό αποτύπωμα. Αυτό είναι ίσως και το πιο όμορφο στοιχείο της ιστορίας της Άνθεα. Όταν τελειώνει η ταινία, αισθάνεσαι ότι γνώρισες έναν σπουδαίο άνθρωπο και είμαι βέβαιος ότι αυτή η αίσθηση θα κάνει πολλούς θεατές να θελήσουν να ανακαλύψουν περισσότερα για τη ζωή, το έργο της και τους ανθρώπους που αγάπησε.

Ποιο είναι το στοιχείο της προσωπικότητάς της που θα θέλατε να κρατήσει το κοινό, πέρα από τη σπουδαία επαγγελματική της διαδρομή;

Παρότι πρόκειται για μια γυναίκα που διέγραψε μια εξαιρετική πορεία στο Χόλιγουντ, αυτό που θα ήθελα να κρατήσει το κοινό δεν είναι μόνο τα επαγγελματικά της επιτεύγματα, αλλά ο τρόπος με τον οποίο ισορροπούσε όλες τις πτυχές της ζωής της. Ήταν μια δυναμική, ανεξάρτητη και ασυμβίβαστη επαγγελματίας, που δεν φοβόταν να εκφράσει τη γνώμη της και να διεκδικήσει τη θέση της σε έναν κατεξοχήν ανδροκρατούμενο χώρο. Την ίδια στιγμή όμως υπήρξε μια αφοσιωμένη σύζυγος και μια στοργική μητέρα για τον θετό της γιο, τον Robert Romanus (γιο του Richard Romanus). Ο ίδιος μάς μίλησε με μεγάλη συγκίνηση για το πόσο ξεχωριστός άνθρωπος ήταν η Άνθεα και για το γεγονός πως ό,τι έκανε στη ζωή της το έκανε με το ίδιο πάθος, την ίδια αφοσίωση και το ίδιο προσωπικό στιλ.

Ποια είναι τα επόμενα δημιουργικά σας σχέδια;

Μαζί με την Ιταλίδα σύζυγό μου, τη σεναριογράφο και μόνιμη συνεργάτιδά μου Valentina De Giorgi, ζούμε μεταξύ Ελλάδας και Ιταλίας. Πρόσφατα ξεκινήσαμε την έρευνα και την αναζήτηση συμπαραγωγών και χορηγών για το νέο μας ντοκιμαντέρ “Vestire il Cinema” (Ντύνοντας των Κινηματογράφο), το οποίο θα είναι αφιερωμένο στους Ιταλούς ενδυματολόγους που άφησαν το αποτύπωμά στις μεγάλες παραγωγές του Χόλιγουντ. 

Δείτε το trailer του ντοκιμαντέρ:

Info: Το ντοκιμαντέρ “Anthea Sylbert: My Life in 3 Acts” είναι διαθέσιμο στην πλατφόρμα του Cosmote TV History SVOD

Κεντρική Φωτογραφία: (Αριστερά) Η Άνθεα Σίλμπερτ. Courtesy of the Personal Archive of Anthea Sylbert (Δεξιά) Ο Σπύρος Λάλας. ©TheDarkCandy Productions