Σε μια εποχή όπου η κινηματογραφική μουσική συχνά βασίζεται σε μεγάλες ορχήστρες και σύγχρονες τεχνολογίες ήχου, ένας αρχαίος ελληνικός ήχος κατάφερε να βρεθεί στο επίκεντρο μιας από τις μεγαλύτερες κινηματογραφικές παραγωγές. Πίσω από αυτόν τον ήχο βρίσκεται η Ρόζα Φραγκοράπτη, μουσικολόγος και δεξιοτέχνις της αρχαιοελληνικής λύρας, η οποία με τη δουλειά της έχει συμβάλει στην αναβίωση ενός οργάνου που συνδέεται άμεσα με τον πολιτισμό, τη μυθολογία και την ιστορία της αρχαίας Ελλάδας.
Η πορεία της Φραγκοράπτη αποτελεί ένα παράδειγμα συνάντησης της επιστημονικής έρευνας με την καλλιτεχνική δημιουργία. Μέσα από τη μελέτη της αρχαίας ελληνικής μουσικής και την πρακτική ενασχόλησή της με την επτάχορδη λύρα, προσπάθησε να προσεγγίσει έναν κόσμο ήχων που δεν έχει διασωθεί πλήρως, αλλά συνεχίζει να αποτελεί αντικείμενο έρευνας και έμπνευσης.
Μια ζωή αφιερωμένη στην αρχαία ελληνική μουσική
H Ρόζα Φραγκοράπτη δραστηριοποιείται από τη Θεσσαλονίκη, έχοντας αφιερώσει περισσότερα από δέκα χρόνια στη συστηματική ενασχόληση με την αρχαία ελληνική λύρα. Η σχέση της με το όργανο δεν περιορίζεται μόνο στην εκτέλεση μουσικών κομματιών, αλλά συνδέεται με τη μελέτη των ιστορικών πηγών, της αρχαιολογίας και της αρχαίας μουσικής θεωρίας.
Η ίδια έχει επισημάνει ότι η αναπαράσταση της αρχαίας ελληνικής μουσικής δεν μπορεί να θεωρηθεί απόλυτα βέβαιη, καθώς δεν γνωρίζουμε με ακρίβεια πώς ακριβώς ακουγόταν πριν από χιλιάδες χρόνια. Ωστόσο, μέσα από τη μουσική σημειογραφία, τις αρχαιολογικές μαρτυρίες, τις παραστάσεις σε αγγεία και τα φιλολογικά κείμενα μπορούν να δημιουργηθούν τεκμηριωμένες προσεγγίσεις. Η προσπάθειά της είναι να παρουσιάσει τη λύρα όχι ως ένα αντικείμενο του παρελθόντος, αλλά ως ένα ζωντανό μουσικό όργανο που μπορεί να επικοινωνήσει με το σύγχρονο κοινό.
Από τη Θεσσαλονίκη στην «Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν
Η διεθνής αναγνώριση για τη Ρόζα Φραγκοράπτη ήρθε μέσα από τη συμμετοχή της στη μουσική επένδυση της κινηματογραφικής παραγωγής «Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν. Η Ελληνίδα λυρίστρια κλήθηκε να συμμετάσχει στις ηχογραφήσεις χωρίς αρχικά να γνωρίζει όλες τις λεπτομέρειες του έργου. Όπως έχει δηλώσει, έλαβε ένα ηλεκτρονικό μήνυμα χωρίς πολλές πληροφορίες και μόνο όταν έφτασε στο στούντιο κατάλαβε ότι επρόκειτο για τη νέα ταινία του διάσημου σκηνοθέτη.
Η συνεργασία αυτή έδωσε στην αρχαία ελληνική λύρα έναν παγκόσμιο χώρο προβολής. Στη μουσική της ταινίας, η λύρα και ο αυλός αποτελούν βασικά στοιχεία του ηχητικού κόσμου που δημιουργήθηκε, προσφέροντας μια ιδιαίτερη σύνδεση ανάμεσα στον μύθο του Οδυσσέα και την αρχαία ελληνική μουσική παράδοση.
Ο ήχος της παράδοσης συναντά το Χόλιγουντ
Η συμμετοχή της Φραγκοράπτη ήταν μια σημαντική πολιτιστική στιγμή. Η επιλογή ενός αρχαίου οργάνου για μια μεγάλη διεθνή παραγωγή έδειξε ότι η ελληνική μουσική κληρονομιά μπορεί να αποτελέσει πηγή έμπνευσης για σύγχρονα έργα παγκόσμιας εμβέλειας. Η ίδια έχει μιλήσει με ιδιαίτερο ενθουσιασμό για τη συνεργασία με τον συνθέτη της ταινίας, τον Λούντβιχ Γιόρανσον, χαρακτηρίζοντάς την ιδιαίτερα δημιουργική. Παράλληλα, ανέφερε ότι η γνωριμία της με τον Κρίστοφερ Νόλαν στην πρεμιέρα της ταινίας ήταν μια απλή και ανθρώπινη συνάντηση, μακριά από την εικόνα της απόστασης που συχνά συνοδεύει τους μεγάλους δημιουργούς του κινηματογράφου.
Η επιστροφή ενός αρχαίου ήχου στο σήμερα
Πέρα από τη συμμετοχή της στην «Οδύσσεια», η σημαντικότερη συμβολή της Ρόζας Φραγκοράπτη είναι ότι βοηθά να ανοίξει ένας διάλογος γύρω από την αρχαία ελληνική μουσική. Η λύρα, ένα όργανο που συνδέθηκε με τον Απόλλωνα, τους ποιητές και τους μουσικούς της αρχαιότητας, αποκτά μέσα από τη δουλειά της νέα παρουσία στον σύγχρονο πολιτισμό.
Η ιστορία της αποδεικνύει ότι η παράδοση δεν είναι κάτι στατικό, αλλά μπορεί να εξελίσσεται και να συνομιλεί με νέες μορφές τέχνης. Από τα αρχαία θέατρα μέχρι τα κινηματογραφικά στούντιο του 21ου αιώνα, ο ήχος της λύρας συνεχίζει να ταξιδεύει, αυτή τη φορά με τη συμβολή μιας Ελληνίδας μουσικού που αφιέρωσε τη ζωή της στην αναζήτησή του.
Δείτε τι δήλωσε στην ΕΡΤ:
Main photo: @rosa.fragorapti
