Η Χριστίνα Μανδηλάρη, με ακαδημαϊκό background στην αρχαιολογία ως ζωγράφος, καλλιτέχνιδα και δημιουργός του naked summers, δείχνει πώς το craft μπορεί να εξελιχθεί σε ένα ολοκληρωμένο δημιουργικό brand με πολιτισμική ταυτότητα. Στη δουλειά της, κεραμικά, υφάσματα, βεντάλιες, ρούχα και αντικείμενα συνθέτουν έναν μεσογειακό κόσμο γύρω από τη θάλασσα, το φως, τον έρωτα και το ελληνικό καλοκαίρι. 

Η ίδια βλέπει τη σύγχρονη δημιουργία ως γέφυρα ανάμεσα στην παράδοση και το σήμερα, σημειώνοντας πως «οι παραδοσιακές τέχνες παραμένουν ενεργές και ορατές, και επαναπροσδιορίζεται με σύγχρονο τρόπο το νόημά τους». Η περίπτωση του naked summers δείχνει πως η χειροτεχνία μπορεί να σταθεί και ως καλλιτεχνική πρόταση και ως επιχειρηματική διαδρομή.

Στην εποχή της μαζικής παραγωγής και της τεχνητής νοημοσύνης, συμφωνείτε ότι το craftsmanship αναδεικνύεται ως πιο πολύτιμο από ποτέ; Τι θεωρείτε καθιστά την Τέχνη του χειροποίητου ανεκτίμητης αξίας στην εποχή που ζούμε; 

Η τέχνη είναι μια μορφή επικοινωνίας. Θεωρώ πως η μαζική παραγωγή και οι γρήγοροι ρυθμοί της σύγχρονης ζωής μας αποξενώνουν. Η καθημερινότητα τυποποιείται. Η επιστροφή σε πιο προσωπικούς τρόπους δημιουργίας και η αλληλεπίδραση του δημιουργού με τους ανθρώπους που διαλέγουν τα έργα του είναι μια στιγμή σύνδεσης και μοιράσματος, την οποία έχουμε ανάγκη.

Τι σημαίνει για εσάς να δημιουργείτε κάτι αποκλειστικά χειροποίητο;

Πιστεύω πως οι άνθρωποι είμαστε από τη φύση μας δημιουργικοί. Αλλοι περισσότερο, άλλοι λιγότερο. Για εμένα η δημιουργική διαδικασία, το να ζωγραφίζω και να σχεδιάζω τις συλλογές μου είναι κάτι πολύ φυσικό και έχει μια απλότητα που χρειάζομαι. Παρόλο που είναι μια πολύ προσωπική στιγμή με κάνει να νιώθω συντονισμένη με τον κόσμο και τη ζωή γύρω μου.

«Κάθε χειροποίητη δημιουργία φέρει το χέρι, τη στιγμή και το συναίσθημα του δημιουργού της.»

Από που αντλείτε έμπνευση και τεχνικές;

Οι συλλογές μου απαρτίζονται από έργα που δημιουργούνται με πολλές τεχνικές. Ζωγραφισμένα κεραμικά, μωσαϊκά έργα, υφάσματα με μεταξοτυπίες, υφαντά ριχτάρια, ακουαρέλες, πίνακες, χειροποίητες βεντάλιες και limited σειρές από ρούχα και αξεσουαρ που μετατρέπονται σε καμβάδες. Οι τεχνικές προέρχονται από πειραματισμούς και τις ανάγκες του κάθε έργου, ενώ η έμπνευση προέρχεται από πολλές πηγές. Κυριαρχεί ωστόσο ο κόσμος της θάλασσας, το ελληνικό καλοκαίρι, στιγμές κάτω από τον ήλιο, ο έρωτας και η απαράμιλλη ομορφιάς φύση της Μεσογείου.

Επιδιώκετε να συμβάλετε στη διατήρηση των ελληνικών παραδοσιακών τεχνών, φέρνοντάς τες πιο κοντά στο σήμερα;

Είναι σημαντικο για εμένα -πέρα από το καλλιτεχνικό αποτέλεσμα- να διατηρείται και μια ουσιαστική πολιτισμική συνάφεια στο έργο μου. Η ενσωμάτωση θεμάτων, υλικών και παραδοσιακών τεχνικών που είναι άρρηκτα συνδεδεμένες με την ελληνική ταυτότητα προσδίδει στις συλλογές μου διαχρονικότητα και αυθεντικότητα. Παράλληλα, συμβάλλει στη διαμόρφωση του προσωπικού μου αφηγήματος ως καλλιτέχνη και δημιουργού, αλλά και της συνολικής ταυτότητας του naked summers. Πιστεύω ότι η σύγχρονη δημιουργία μπορεί να λειτουργήσει ως γέφυρα ανάμεσα στην παράδοση και το σήμερα, δίνοντας νέα ζωή σε τεχνικές που αποτελούν μέρος της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, οι παραδοσιακές τέχνες παραμένουν ενεργές και ορατές, και επαναπροσδιορίζεται με ένα σύγχρονο τρόπο το νόημα τους.

Ποιοι Έλληνες δημιουργοί έχουν επηρεάσει το έργο σας; 

Υπάρχουν αρκετοί με τους οποίους νιώθω μια βαθιά σύνδεση, όχι απαραίτητα επειδή χρησιμοποιούμε το ίδιο μέσο, αλλά λόγω των θεμάτων που πραγματεύονται, της ευαισθησίας του έργου τους και του τρόπου με τον οποίο προσεγγίζουν την έννοια της ελληνικότητας.

Οι σημαντικότερες επιρροές μου προέρχονται από τους μεγάλους δημιουργούς του προηγούμενου αιώνα, οι οποίοι κατάφεραν να διαμορφώσουν στην εποχή τους μια σύγχρονη και διαχρονική έννοια της ελληνικότητας στην Τέχνη. Οι ελεύθερες και ποιητικές φιγούρες του Φασιανού και του Σταθόπουλου, η χρωματική δύναμη και η λιτότητα του Μόραλη, οι στίχοι του Ελύτη και του Καβάφη, καθώς και οι μελωδίες του Χατζιδάκι, έχουν διαμορφώσει σε μεγάλο βαθμό τον ψυχισμό και την αισθητική μου αντίληψη.

Αλήθεια, ποιες είναι οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει ένας δημιουργός στο πεδίο του craftsmanship σήμερα;

Το να διατηρήσει την ποιότητα, την αυθεντικότητα και την καλλιτεχνική του ταυτότητα φέρνοντας κάτι καινούριο σε ένα περιβάλλον που κινείται με όλο και πιο γρήγορους ρυθμούς. Αυτό προϋποθέτει συνεχή μελέτη του χρώματος, παρατήρηση, έρευνα γύρω από υλικά, προμηθευτές και συνεργάτες, καθώς και λεπτομερή σχεδιασμό των συλλογών. Ταυτόχρονα, ο δημιουργός καλείται να είναι και επιχειρηματίας. Πέρα από το καλλιτεχνικό κομμάτι, χρειάζεται να διαχειρίζεται την παραγωγή, την επικοινωνία, τις συνεργασίες, τις πωλήσεις και τη στρατηγική ανάπτυξης του brand. Συχνά καλείσαι να υπηρετήσεις πολλούς διαφορετικούς ρόλους ταυτόχρονα, ισορροπώντας ανάμεσα στην καλλιτεχνική έκφραση και στις απαιτήσεις μιας επιχείρησης. Για εμένα, ωστόσο, αυτές οι προκλήσεις είναι ένα από τα πιο ενδιαφέροντα κομμάτια της διαδρομής. Τις απολαμβάνω, γιατί κάθε στάδιο της διαδικασίας με φέρνει πιο κοντά στο αποτέλεσμα που οραματίζομαι και συμβάλλει ουσιαστικά στη διαμόρφωση της καλλιτεχνικής μου ταυτότητας. Η δημιουργία επεκτείνεται σε κάθε επιλογή και κάθε απόφαση που καθορίζει την πορεία του naked summers.

Zωγράφος, καλλιτέχνης με background στην Αρχαιολογία, επιχειρηματίας, πόσες Χριστίνες χρειάστηκε να συνυπάρξουν για να γεννηθεί το Naked Summers; Πώς ξεκίνησε η δική σας ιστορία;

Νομίζω ότι όλες αυτές οι πλευρές συνυπήρχαν πάντα μέσα μου, η καθεμία με διαφορετικό τρόπο και σε διαφορετική στιγμή της ζωής μου. Από παιδί είχα μεγάλη αγάπη και κλίση προς τη ζωγραφική. Η έκφραση μέσα από το χρώμα και τα υλικά είναι για εμένα κάτι απόλυτα φυσικό. Στη συνέχεια σπούδασα Κλασική Αρχαιολογία στα Πανεπιστήμια Ιωαννίνων και Λειψίας, μια εμπειρία που μου έδωσε βαθύτερη γνώση των μύθων, των μορφών και των συμβολισμών που διατρέχουν τα έργα μου. Αμέσως μετά τις σπουδές μου μετακόμισα στο Βερολίνο, όπου εργάστηκα για κάποια χρόνια ως Cultural Manager και ήρθα σε στενή επαφή με τη δυναμική πολιτιστική σκηνή της πόλης. Εκεί γεννήθηκε το naked summers, το 2020 λίγο πριν μετακομίσω στην Αθήνα -δημιουργήθηκε μέσα από τις ίδιες τις συλλογές μου. Ήθελα να χτίσω ένα project που να μου επιτρέπει να εκφράζομαι καλλιτεχνικά, να μοιράζομαι την τέχνη μου με τον κόσμο και παράλληλα μου επιτρέπει να μπορώ να αφοσιωθώ αποκλειστικά σε αυτό. Tα τελευταία έξι χρόνια έχω το naked summers και το στούντιο μου στα Εξάρχεια, στην Αθήνα. Χρειάζεται καθημερινά μεγάλη αγάπη, πολλή δουλειά και αφοσίωση σε αυτόν τον στόχο. Είμαι απίστευτα ευγνώμων για την απήχηση που έχει και είναι κάτι που δεν θεωρώ ποτέ δεδομένο.

Το χειροποίητο συνδέεται συχνά με τη βιωσιμότητα. Πόσο σημαντική είναι η έννοια του sustainability στις δημιουργίες σας;

Είναι μια πολύ σημαντική παράμετρος στον τρόπο που προσεγγίζουμε την παραγωγή μας. Προσπαθούμε να λειτουργούμε με υπευθυνότητα και σεβασμό προς το περιβάλλον, λαμβάνοντας συνειδητές αποφάσεις σε κάθε στάδιο της διαδικασίας. Επιλέγω προσεκτικά τα υλικα, τους προμηθευτές και τους τεχνίτες μας. Οπου είναι δυνατόν χρησιμοποιούνται οικολογικά και ανακυκλώσιμα υφάσματα, οι παραγωγές γίνονται σε μικρά επαναλαμβάνομενα batches, κάνουμε upcycling σε πακέτα από δέματα που καταλήγουν στο στούντιο. Γενικά προσπαθούμε να μην υπάρχει waste υλικών. Είναι μια διαδικασία που χρειάζεται λίγο παραπάνω χρόνο, αλλά δεν είναι κάτι ανέφικτο και πιστεύω πως όλοι -όταν φυσικά υπάρχει η δυνατότητα και η επιλογή, πρέπει να έχουμε αυτή την προσέγγιση όσο γίνεται.

Ποια είναι η πιο αναπάντεχη έμπνευση που θυμάστε να είχατε και οδήγησε σε έργο;

Η έμπνευσή μου πηγάζει από τα συναισθήματα και τις εμπειριες μου: η φύση, οι στιγμές της καθημερινότητας, η παρατήρηση και πολύ συχνά η μουσική και η λογοτεχνία με παρακινούν. Το περασμένο φθινόπωρο διάβαζα, όπως πολλοί, για πρώτη φορά τo «Η Μεγάλη Χίμαιρα». Σε ένα σημείο του βιβλίου, ο συγγραφέας περιγράφει τα νησιά κάτω από το πρωινό φως του ήλιου και γράφει πως «ο ήλιος τους δίνει μια μορφή αλλιώτικη από τη γήινη τους φύση». Αυτή η φράση, σε συνδυασμό με μια συζήτηση που είχα στο στούντιο με έναν φίλο για το πώς το χρώμα μπορεί να λειτουργήσει απελευθερωτικά, αποτέλεσε το έναυσμα για τη δημιουργία της τελευταίας μου συλλογής, "COLOURS OF ETERNITY". Η συλλογή αυτή είναι μια ωδή στα χρώματα του καλοκαιριού και στον φυσικό κόσμο της Μεσογείου, μια απόπειρα να αποδοθεί η αίσθηση του φωτός, της ελευθερίας και της διαχρονικής ομορφιάς που αναδύεται από τη ζωή κοντά στη θάλασσα.

Πώς ονειρεύεστε το Naked Summers στο μέλλον; 

Να συνεχίσει απλώς να υπάρχει και να εξελίσσεται με τον δικό του ρυθμό. Να μπορώ να διατηρώ το στούντιο μου και την καθημερινότητά μου μέσα στη ζωγραφική και τη δημιουργηκότητα. Να γίνομαι κι εγώ καλύτερη μέσα από την τριβή με την τέχνη μου, να εξελίσσεται η γλώσσα μου, τα υλικά μου, ο τρόπος που βλέπω τον κόσμο.

Kεντρική φωτογραφία: Δημήτρης Ταΐρης

ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ ΣΤΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ GLOW ΣΤΟ ΤΕΥΧΟΣ ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ-ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2026