Η δουλειά του Τέο Γαλλιάκη δεν επιδιώκει να εντυπωσιάσει, αλλά να αφήσει χώρο για σκέψη. Κινούμενος ανάμεσα στην Ελλάδα και τη Γαλλία, ο αρχιτέκτονας και designer μεταφράζει έννοιες όπως η πνευματικότητα, η απλότητα και η υλικότητα σε χώρους, αντικείμενα και εγκαταστάσεις που αφηγούνται ιστορίες. Από την Κρήτη και τη Θεσσαλονίκη μέχρι το Design Academy Eindhoven και το στούντιό του στην Καμπανία, η πορεία του μοιάζει με μια διαρκή αναζήτηση της ουσίας πίσω από τη φόρμα.

Με αφορμή τη ζωή που έχει χτίσει ανάμεσα σε δύο χώρες, μας μιλά για τις επιρροές του, την έννοια της αυθεντικότητας, τη σημασία του ανθρώπινου χεριού στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης και για την πεποίθησή του πως η τέχνη δεν είναι πολυτέλεια, αλλά ένας τρόπος να μετατοπίζουμε τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο.

Πού σας πετυχαίνουμε αυτήν την περίοδο;

Αυτή την περίοδο βρίσκομαι στη χώρα για διάφορους επαγγελματικούς λόγους, καθώς «τρέχουν» κάποια projects. Κατά τα άλλα, η ζωή μου μοιράζεται μεταξύ Ελλάδας και Γαλλίας. Θα φύγω τον Ιούλιο και θα επιστρέψω στην χώρα μας τον Αύγουστο για διακοπές. Μιας και το στούντιό μου βρίσκεται στη Γαλλία, αλλά πολλά projects εξελίσσονται στην Ελλάδα, αυτός ο χρόνος, όπως και γενικότερα η ζωή μου, κυλάει ανάμεσα στις δύο χώρες.

Με τρεις λέξεις, πώς θα περιγράφατε την καλλιτεχνική φιλοσοφία σας;

Είναι πάντα δύσκολο να κλείσεις σε λέξεις αυτό που κάνεις. Ωστόσο, αν έχω έναν ξεκάθαρο σκοπό, είναι τα αντικείμενα και οι χώροι που δημιουργώ να εκφράζουν απλότητα, πνευματικότητα και αυθεντικότητα.

Κι αν έπρεπε να δώσετε έναν ορισμό στο design, ποιος θα ήταν αυτός;

Μπορεί να είναι πολλά πράγματα, ωστόσο η βασική του αποστολή για εμένα είναι να κάνει τη ζωή μας ευκολότερη και ομορφότερη.

Τι παίζει στο repeat στα ηχεία σας όταν σχεδιάζετε;

Όταν δουλεύω, λειτουργώ σε τρία διαφορετικά “moods”. Αν πρέπει να είμαι απόλυτα συγκεντρωμένος, να σχεδιάσω, να μετρήσω, να αναπτύξω ένα concept και να μελετήσω, τότε στα ηχεία μου παίζει σίγουρα κλασική μουσική. Αν, από την άλλη, βρίσκομαι στη φάση της υλοποίησης και της κατασκευής, τα πράγματα γίνονται πιο ανάλαφρα: είτε θα επιλέξω δυνατή και synth-pop, όπως Madonna και Depeche Mode, είτε κάτι πιο χαλαρό όπως Sam Fender, Olivia Dean, Monophonics, είτε θα ακούσω podcasts, κυρίως πολιτικού και ιστορικού περιεχομένου.

Ποιο είναι το στοιχείο που σας εμπνέει περισσότερο σχεδιαστικά;

Ίσως ακουστεί τετριμμένο, αλλά ως σπουδαγμένος αρχιτέκτονας, η απάντηση είναι αναμφίβολα το φως. Παίζει τον σημαντικότερο ρόλο, τόσο στον τρόπο που δημιουργεί «χώρους μέσα στον χώρο», όσο και στο πώς πέφτει πάνω στα αντικείμενα. Με έναν τρόπο, το φως είναι ο τελευταίος σχεδιαστής ενός χώρου ή ενός αντικειμένου.

Ποιος άνθρωπος είχε τη μεγαλύτερη επιρροή πάνω σας;

Σίγουρα θα μπορούσα να αναφέρω αρκετούς. Αν όμως εξαιρέσω την οικογένεια και τους φίλους μου, η προσωπικότητα που με καθόρισε είναι ο ζωγράφος Δημήτρης Φράγκος, ο οποίος ήταν και ο επιβλέπων καθηγητής στη διπλωματική μου εργασία στην Αρχιτεκτονική. Ο Δημήτρης έρχεται συχνά στο μυαλό μου όταν καλούμαι να πάρω μια απόφαση, με τη σκέψη: «Τι θα έκανε τώρα ο Δημήτρης;».

Ποια «αποτυχία» σας αποδείχθηκε τελικά δώρο;

Δεν μπορώ να απομονώσω κάποια συγκεκριμένη αποτυχία στη ζωή μου, και αυτό δεν το λέω από αλαζονεία, αλλά επειδή ως άνθρωπος έχω μάθει να σκέφτομαι θετικά. Ωστόσο, μια πολύ δύσκολη περίοδος με έντονα συναισθηματικά σκαμπανεβάσματα ήταν η φοίτησή μου στο Design Academy του Eindhoven. Ειδικά το δεύτερο έτος, έπρεπε να έρθω αντιμέτωπος και σχεδόν να πάω κόντρα σε οτιδήποτε πίστευα μέχρι τότε. Τα κατάφερα όμως και νομίζω ότι αυτά τα δύο χρόνια ήταν τελικά ένα τεράστιο δώρο για την υπόλοιπη πορεία μου.

Ποιο κομμάτι της διαδικασίας της δουλειάς σας είναι το αγαπημένο σας;

Άκουσα πρόσφατα τον David Hockney να λέει σε μια συνέντευξή του ότι έχει το «ψώνιο» του καλλιτέχνη να θέλει να δείχνει τα έργα του και δεν θα μπορούσα να συμφωνήσω περισσότερο. Φυσικά η διαδικασία του σχεδιασμού, η αναζήτηση του concept, τα σκίτσα, η κατασκευή και η «ζωγραφική με τη φωτιά» που κάνω πάνω στα μέταλλα είναι στιγμές πανέμορφες, άκρως δημιουργικές και σχεδόν διαλογιστικές. Παρόλα αυτά, τίποτα δεν θα έχει την ίδια σημασία αν τα έργα αυτά (και όχι απαραίτητα τον ίδιο τον καλλιτέχνη) δεν τα δουν οι άλλοι άνθρωποι. Είτε τους αρέσουν, είτε όχι.

Υπάρχει κάποιο αντικείμενο που δημιουργήσατε, το οποίο έχει ιδιαίτερη θέση στην καρδιά σας;

Σίγουρα ο πρώτος αμφορέας που δημιούργησα κατά τη διάρκεια των σπουδών μου στο Design Academy του Eindhoven. Έχει μια πολύ ξεχωριστή θέση μέσα μου, γιατί, χωρίς να το συνειδητοποιήσω απόλυτα εκείνη τη στιγμή, τότε βρήκα τη σχεδιαστική μου ταυτότητα, τα υλικά και τις φόρμες που μπορούν να εκφράσουν τις ανησυχίες μου.

Κι όταν η έμπνευση δεν έρχεται, τι κάνετε;

Έχω μάθει ότι οι στιγμές που απομακρύνεσαι από το αντικείμενό σου, όταν διαβάζεις ένα βιβλίο, ακούς μουσική, βγαίνεις έξω ή τρως με φίλους, έχουν εξίσου βαρύνουσα σημασία για τη δημιουργική διαδικασία.

Αν αύριο σας έπαιρναν τον τίτλο “designer”, τι θα συνεχίζατε να κάνετε έτσι κι αλλιώς;

Νιώθω ότι όλα όσα κάνω ανήκουν με τον δικό τους τρόπο στον κλάδο της αρχιτεκτονικής, είτε πρόκειται για ένα αντικείμενο, είτε για έναν χώρο. Συνεπώς, τον τίτλο του αρχιτέκτονα δεν θα μπορούσε να μου τον αφαιρέσει κανείς. Άλλωστε, και οι αρχιτέκτονες καλλιτέχνες είναι και με τον έναν ή με τον άλλο τρόπο, θα έβρισκα τον δρόμο μου.

Ποιο ρίσκο τολμήσατε και δεν το μετανιώσατε;

Ίσως το να ακολουθήσω την καρδιά μου και να εγκατασταθώ στην περιοχή της Καμπανίας, στη Γαλλία. Είναι κάτι για το οποίο δεν μετάνιωσα ποτέ. Αυτή η επιλογή με έχει βοηθήσει πολύ, τόσο στην προσωπική μου ζωή που με οδήγησε εκεί, όσο και στην επαγγελματική. Η ησυχία του χωριού λειτουργεί ευεργετικά στην παραγωγική διαδικασία, ενώ η «φασαρία» της Αθήνας και του Παρισιού τροφοδοτεί την έμπνευση και τη δημιουργία.

Ποιον άτυπο κανόνα της ζωής απολαμβάνετε να σπάτε;

Την πεποίθηση ότι πρέπει να διαλέξεις μόνο μία επαγγελματική ταυτότητα. Μου αρέσει να κινούμαι ελεύθερα ανάμεσα στην αρχιτεκτονική, το design και την τέχνη, χωρίς στεγανά ή τίτλους.

Τι αξίζει περισσότερο από το ταλέντο;

Για εμένα είναι ο άνθρωπος και ο χαρακτήρας του. Το να είναι κάποιος ειλικρινής, να μην σταματάει να εξελίσσεται, να ακούει και όταν μιλάει να μην κρύβει δεύτερες σκέψεις, είναι ορισμένα στοιχεία που εκτιμώ περισσότερο από το ταλέντο.

Τι δε διαπραγματεύεστε πια όπως παλιά;

Τις δημιουργικές μου αποφάσεις. Έχω την τύχη να συνεργάζομαι με πελάτες οι οποίοι σέβονται απόλυτα το όραμά μου και επεμβαίνουν όσο το δυνατόν λιγότερο. Αυτό, πέρα από τύχη, είναι και κάτι που έπρεπε να διεκδικήσω και να κερδίσω μέσα στα χρόνια.

Τι σας βοηθά να επανέρχεστε όταν μια μέρα πάει στραβά;

Οι φίλοι, η οικογένεια και ο σκύλος μου είναι παράγοντες που με βοηθούν να νιώθω ότι δεν είμαι μόνος και ότι όλα ξεπερνιούνται.

Η ζωή μας θα ήταν ομορφότερη αν…

…ο αστικός χώρος και οι υποδομές μας ήταν λίγο πιο προσεγμένες. Είναι κάτι που το συνειδητοποιείς έντονα όταν ταξιδεύεις, όχι απαραίτητα μακριά, αλλά ακόμη και σε γειτονικές χώρες της Ελλάδας. Δυσκολεύεσαι να καταλάβεις τι πάει τόσο στραβά και τα πεζοδρόμιά μας, ειδικά στην Αθήνα, είναι διαρκώς σπασμένα, ή γιατί δεν έχουμε ακόμη σωστούς ποδηλατόδρομους και διαβάσεις. Αυτό με στεναχωρεί κάθε φορά που επιστρέφω στην Αθήνα και είναι κρίμα, γιατί υπάρχουν πολλές επαρχιακές πόλεις στην Ελλάδα που έχουν κάνει σπουδαία βήματα μπροστά, όπως για παράδειγμα το Ρέθυμνο, απ’ όπου και κατάγομαι. Νιώθω ότι αν η πόλη έδινε περισσότερα στους κατοίκους της, τότε και οι πολίτες θα τη σέβονταν περισσότερο, αναπτύσσοντας μια πολύ πιο ενεργή και υγιή σχέση μαζί της.

Ποια η γνώμη σας για τη σημερινή επαφή της τεχνολογίας με την τέχνη και το design; Έχει επηρεάσει κάπου αρνητικά το έργο σας;

Προσωπικά βλέπω την τεχνολογία ως ένα καθαρό εργαλείο, το οποίο ωστόσο χρησιμοποιώ με έναν πολύ αναλογικό τρόπο. Τα χειρόγραφα σκίτσα μου περνάνε στον υπολογιστή, ο οποίος βοηθά σημαντικά στην παραγωγή και στην κατανόηση των μεγεθών και των σχημάτων, κάτι που παλαιότερα θα γινόταν στο χαρτί ή με μια χειροποίητη μακέτα. Αυτό που με προβληματίζει στην τεχνολογία είναι όταν η παραγωγή της τέχνης γίνεται αποκλειστικά μέσα από αυτήν, όπως για παράδειγμα η αυτόματη δημιουργία στίχων, μουσικής ή ποίησης. Αυτό το βρίσκω κρίμα, γιατί ο ανθρώπινος παράγοντας, το χέρι και το μάτι του δημιουργού, είναι αυτά που τελικά μετατρέπουν ένα έργο σε τέχνη.

Θα συμβουλεύατε κάτι στα παιδιά της γενιά σας που ασχολούνται με αυτό και έχουν ως πρόσθετο εργαλείο το AI στα χέρια τους;

Θα τους συμβούλευα να σκέφτονται πρώτα οι ίδιοι. Να ξέρουν ξεκάθαρα τι θέλουν να δημιουργήσουν και να χρησιμοποιούν το AI αποκλειστικά ως ένα εργαλείο τελειοποίησης των δικών τους αυθεντικών ιδεών.

Όταν κλείνει η πόρτα του «ατελιέ» τι μένει;

Ένας άνθρωπος που προβληματίζεται έντονα με την πολιτική, που του αρέσει να μαγειρεύει με τοπικά υλικά, που τρέχει και παίζει τένις. Ένας άνθρωπος που θέλει να φροντίζει τους φίλους του, τους ανθρώπους που αγαπά και πάνω απ' όλα, τον σκύλο του, τον μικρό Λουκάνικο, στον οποίο είναι αφιερωμένο και ένα έργο μου.

Αν έπρεπε να πάρουμε ένα στοιχείο από τη σημερινή επικαιρότητα για να εμπνευστούμε και μετέπειτα να σχεδιάσουμε, ποιο θα ήταν κατά βάση και γιατί;

Η δική μου δουλειά εμπνέεται πολύ από την ιστορία, τους μύθους και τα θρησκευτικά σύμβολα. Εκεί βρίσκω τη δική μου καλλιτεχνική αφετηρία και αυτό είναι το πεδίο που μου «μιλάει». Ωστόσο, εκτιμώ βαθύτατα το σύγχρονο design που στρέφει το βλέμμα του στην κλιματική κρίση και τις συνέπειές της, αναζητώντας τρόπους ώστε ο σχεδιασμός να γίνει πιο φιλικός προς το περιβάλλον και η τέχνη να λειτουργήσει ως μέσο αφύπνισης και επικοινωνίας αυτών των ζητημάτων.

Πώς μοιάζει η ζωή μεταξύ Ελλάδας και Γαλλίας; Αν µπορούσατε να κρατήσετε από ένα στοιχείο και από τις δύο, ποιο θα ήταν και γιατί;

Η ζωή ανάμεσα στις δύο χώρες είναι µια ισορροπία ανάμεσα σε δύο πολύ διαφορετικούς κόσµους, καθώς οι συνθήκες της καθηµερινότητάς µου διαφέρουν ριζικά. Στη Γαλλία, το στούντιό µου βρίσκεται σε ένα χωριό της Καµπανίας. Η ησυχία, οι λιγοστοί άνθρωποι, η ηρεµία της φύσης και αναγκαστικά το κρασί, συνθέτουν µια καθηµερινότητα όπου µαθαίνεις να ζεις σε πολύ πιο αργούς ρυθµούς. Αντίθετα, όταν έρχομαι στην Αθήνα ή στην Κρήτη, η φασαρία, η κίνηση, οι ατελείωτες παραστάσεις, οι φίλοι και η εξωστρέφεια είναι τα στοιχεία που γεµίζουν τις κοινωνικές µου µπαταρίες και τις δηµιουργικές µου αποσκευές.

Οι δύο χώρες μοιράζονται έναν έντονο σωβινισμό και αυτό είναι ένα γεγονός που ωθεί τους Γάλλους στο να προστατεύουν τον τόπο τους. Φροντίζουν καθετί που την αφορά, από τις τέχνες και τον πολιτισµό, µέχρι τον αστικό χώρο, την πολιτική και τον αθλητισµό. Θέλουν να είναι οι καλύτεροι σε όλα και επενδύουν σε αυτό, παρόλο που μερικές φορές αυτή η στάση τούς κάνει να δείχνουν σνοµπ ή επιπόλαιοι. Θεωρώ ότι ως Έλληνες έχουμε να μάθουμε από αυτό. Σαν λαός είμαστε κι εμείς εξαιρετικά περήφανοι, αλλά µας λείπει ο στρατηγικός σχεδιασμός για να αναδείξουμε την ίσως πλουσιότερη πολιτιστική κληρονοµιά του κόσμου. Από την άλλη, αυτό που οι Γάλλοι θα µπορούσαν να διδαχθούν από εµάς είναι η ικανότητά µας να αυτοσαρκαζόμαστε και να µην τα παίρνουµε όλα τόσο σοβαρά. Ο κοινωνικός µας αυθορμητισμός και κυρίως ο τρόπος µε τον οποίο έχουµε διαφυλάξει την αυθεντικότητα και τις τοπικές µας παραδόσεις από άκρη σε άκρη στην Ελλάδα (χοροί, τέχνες, διάλεκτοι), είναι κάτι που νιώθω ότι η Γαλλία έχει αρχίσει να χάνει σε επικίνδυνο βαθµό, τείνοντας να γίνει µια χώρα σαν όλες τις άλλες. Αν μπορούσαμε να συνδυάσουμε την ελληνική αυθεντικότητα και τον αυθορμητισμό µε τη γαλλική οργάνωση, θα είχαμε την ιδανική κοινωνία. Εκεί κάπου, ανάμεσα στα δύο, προσπαθώ να κινηθώ κι εγώ…

Η τέχνη είναι μια μορφή «τοποθέτησης». Το θεωρείτε πολυτέλεια ή ευθύνη με βάση τα σημερινά δεδομένα;

Η τέχνη δεν θα έπρεπε ποτέ, σε καμία κοινωνία, να θεωρείται πολυτέλεια. Και ναι, φέρει τεράστια ευθύνη. Όχι απαραίτητα γιατί μπορεί να αλλάξει τον κόσμο από μόνη της, αλλά λόγω της μοναδικής της ικανότητας να μετατοπίζει τη σκέψη των ανθρώπων. Μπορεί να αλλάξει τον τρόπο που συμπεριφερόμαστε, που βλέπουμε τον συνάνθρωπό μας, τη φύση, το περιβάλλον, την πολιτική. Σίγουρα μας αναγκάζει να κοιτάξουμε πέρα από μια επιφανειακή πρώτη ανάγνωση και μας ωθεί στο να σκεφτούμε βαθύτερα.

Αγαπημένη έκθεση και το βιβλίο που βρίσκεται στο κομοδίνο σου αυτόν τον καιρό;

Τα τελευταία καλοκαίρια, όταν έρχομαι στην Ελλάδα για διακοπές, συνηθίζω να παίρνω μαζί μου ένα βιβλίο του Νίκου Καζαντζάκη. Φέτος έχει σειρά «Ο Φτωχούλης του Θεού», οπότε βρίσκεται ήδη στο κομοδίνο μου, αν και η «Ασκητική» του παραμένει για εμένα μια προσωπική «Βίβλος». Όσον αφορά τις εκθέσεις, καθώς βρίσκομαι μόλις λίγες ημέρες στην Ελλάδα, επισκέφθηκα για πρώτη φορά τη Συλλογή Παναγόπουλου. Εντυπωσιάστηκα τόσο από την επιμέλεια του Άκη Κόκκινου, όσο και από τα ίδια τα έργα. Είναι πραγματικά υπέροχο να βλέπει κανείς μια τόσο αξιόλογη ιδιωτική συλλογή να ανοίγει τις πόρτες της στο κοινό.

Κεντρική Φωτογραφία: Credits to Evangelos Dimopoulos