Κάποτε, το διάβασμα ήταν κατά βάση μια προσωπική υπόθεση με ένα βιβλίο, μια αναπαυτική πολυθρόνα και λίγο χρόνο μακριά από τον υπόλοιπο κόσμο. Σήμερα ωστόσο, η σχέση μας με τη λογοτεχνία αποκτά μια διαφορετική διάσταση, καθώς όλο και περισσότεροι αναγνώστες αναζητούν τρόπους να μοιραστούν την εμπειρία τους.
Τα book clubs, τα reading parties και οι λογοτεχνικές συναντήσεις επιστρέφουν δυναμικά, μετατρέποντας την αγάπη για τα βιβλία σε αφορμή για κοινωνικοποίηση.
Η τάση φυσικά, δεν πέρασε απαρατήρητη ούτε από τον κόσμο της pop κουλτούρας. Η Dua Lipa έχει δημιουργήσει μέσα από το Service95 ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα celebrity book clubs, με μηνιαίες επιλογές, συζητήσεις με συγγραφείς και προτάσεις ανάγνωσης. Αντίστοιχα, η Kaia Gerber έχει συνδέσει το όνομά της με το Library Science, ενώ προσωπικότητες από τον χώρο της μόδας και της ψυχαγωγίας συμβάλλουν στην ανανέωση της εικόνας του σύγχρονου αναγνώστη. Το βιβλίο δεν είναι πλέον μόνο μια προσωπική απόλαυση, αλλά και μέρος μιας ευρύτερης πολιτιστικής συζήτησης.
Από το BookTok στην ανάγκη για πραγματική επαφή
Τα social media έχουν παίξει τον δικό τους ρόλο σε αυτήν την αναγέννηση. Το BookTok έκανε τις αναγνωστικές προτάσεις viral, έφερε στο προσκήνιο νέους συγγραφείς και δημιούργησε κοινότητες με κοινά ενδιαφέροντα. Την ίδια στιγμή όμως, φαίνεται να γεννήθηκε μια αντίρροπη επιθυμία: να μεταφερθεί αυτή η επικοινωνία έξω από τις οθόνες. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της Νέας Υόρκης, όπου, σύμφωνα με το Time Out, οι λογοτεχνικές εκδηλώσεις, οι συζητήσεις σε βιβλιοπωλεία και τα reading parties κερδίζουν διαρκώς έδαφος, απαντώντας στην ανάγκη για περισσότερη ανθρώπινη επαφή.
Άλλωστε, το ζητούμενο δεν είναι πάντα να αναλυθεί ένα βιβλίο σε βάθος ή να συμφωνήσουν όλοι για το ίδιο ανάγνωσμα. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι συμμετέχοντες φέρνουν ο καθένας το δικό του βιβλίο, διαβάζουν στον ίδιο χώρο και αφήνουν τη συζήτηση να προκύψει αυθόρμητα. Είναι μια διαφορετική εκδοχή εξόδου, όπου η συντροφικότητα δεν απαιτεί αδιάκοπη κουβέντα, αλλά κοινή διάθεση.
Η Θεσσαλονίκη βρίσκει τον δικό της αναγνωστικό ρυθμό
Αυτή η ανάγκη για μια πιο χαλαρή, ανοιχτή σχέση με το διάβασμα βρίσκει έδαφος και στη Θεσσαλονίκη. Σε μια πόλη με ζωντανή βιβλιοφιλική παράδοση, νέες πρωτοβουλίες επιχειρούν να επαναπροσδιορίσουν τον τρόπο με τον οποίο συναντιούνται οι αναγνώστες. Ανάμεσά τους, το Silent Book Party της Ισμήνης Τορνιβούκα, που δίνει μια διαφορετική εκδοχή στη γνωστή ιδέα της λέσχης ανάγνωσης.
Χωρίς υποχρεωτική επιλογή κοινού βιβλίου και χωρίς την αίσθηση μιας οργανωμένης φιλολογικής συζήτησης, η πρωτοβουλία της προτείνει κάτι απλό αλλά ουσιαστικό: να βρεθούν άνθρωποι στον ίδιο χώρο, να αφιερώσουν χρόνο στις σελίδες που έχουν επιλέξει και να ανακαλύψουν τι μπορεί να προκύψει όταν η αγάπη για το διάβασμα γίνεται κοινός τόπος. Κι έτσι, οι σελίδες ενός βιβλίου μπορούν να γίνουν η αρχή μιας νέας γνωριμίας.
Η ιδέα του Silent Book Party γεννήθηκε μέσα από μια συζήτηση της Ισμήνης με έναν φίλο της, έχοντας ως αφετηρία μια κοινή διαπίστωση: η ανάγκη για πραγματική, δια ζώσης επαφή γίνεται όλο και πιο έντονη. «Ήθελα να κάνω κάτι δια ζώσης γιατί αυτό είναι το σημαντικό. Με τους υπολογιστές και τα κινητά έχουμε κουραστεί όλοι», εξηγεί. Αρχικά, μάλιστα, είχε φανταστεί μια αρκετά πιο κλειστή συνάντηση, με μόλις 10-12 άτομα. Τα πολλά μηνύματα ενδιαφέροντος ωστόσο, την έκαναν να αναθεωρήσει, καθώς δεν ήθελε να αποκλείσει κανέναν που επιθυμούσε να συμμετάσχει.
Η προσωπική της σχέση με τα βιβλία ξεκινά από την παιδική ηλικία, ωστόσο η ιδέα μιας παραδοσιακής λέσχης ανάγνωσης δεν την εξέφραζε απόλυτα. «Το concept του book club μου φαινόταν αρκετά καταπιεστικό, το ότι πρέπει να διαβάσεις ένα συγκεκριμένο βιβλίο, να νιώθεις ότι πρέπει να σχολιάσεις κάτι εύστοχο κλπ. Η δική μου αντίληψη πάνω στο βιβλίο και την ανάγνωση είναι εντελώς διαφορετική και συμμετοχική», λέει. Έτσι, το Silent Book Party απέκτησε τη δική του, πιο ελεύθερη ταυτότητα, με ανοιχτή πρόσκληση κάθε Τρίτη, από τις 19:30 έως τις 21:30, στο Tiger Loop του Όλυμπος Νάουσα.
Εδώ δεν υπάρχουν προκαθορισμένες αναγνωστικές επιλογές ούτε η υποχρέωση να έχει κανείς ολοκληρώσει ένα συγκεκριμένο βιβλίο. Ο καθένας φέρνει μαζί του ό,τι θέλει, ενώ για όσους δεν έχουν κάποιο ανάγνωσμα στην τσάντα τους υπάρχει μια μικρή βιβλιοθήκη με σύντομα βιβλία που μπορούν να διαβαστούν εύκολα. Ο μοναδικός κανόνας είναι να μην ενοχλεί κανείς τους υπόλοιπους. Η συνάντηση ξεκινά με περίπου μισή ώρα συζήτησης γύρω από τα βιβλία και συνεχίζεται με 50 λεπτά ανάγνωσης, υπό τους ήχους χαλαρωτικής μουσικής και με τα κινητά κλειστά. «Θα έλεγα ότι λειτουργεί σαν διαλογισμός», παρατηρεί η ίδια.
Το ενδιαφέρον που έχει συγκεντρώσει η πρωτοβουλία την έχει χαροποιήσει ιδιαίτερα. Μάλιστα, ανάμεσα στους συμμετέχοντες βρίσκονται και άνθρωποι που ζουν στη Θεσσαλονίκη χωρίς να μιλούν ελληνικά, κάτι που επιβεβαιώνει τον ανοιχτό χαρακτήρα της συνάντησης. «Για εμένα αυτή η ενέργεια είναι ένας πυρήνας ανθρώπων που αγαπούν το βιβλίο και έχουν τη διάθεση να βρεθούν μαζί με τους άλλους, αλλά και με τον εαυτό τους», λέει. Παράλληλα, έχει δημιουργήσει και τους «Σελιδοδείκτες», ένα book club πιο κοντά στην κλασική μορφή των λεσχών ανάγνωσης.
Αν, πάντως, μπορούσε να προσκαλέσει τρεις συγγραφείς σε ένα Silent Book Party, η επιλογή της θα περιλάμβανε την Αμάντα Μιχαλοπούλου, τη Margaret Atwood και τον Gabriel García Márquez. Τρεις διαφορετικές λογοτεχνικές φωνές, που θα είχαν σίγουρα τη δική τους θέση σε μια συνάντηση αφιερωμένη στην αγάπη για το βιβλίο.
Η αναγέννηση των book clubs δεν αφορά μόνο την επιστροφή της αγάπης για το διάβασμα, αλλά και την ανάγκη να βρούμε νέους τρόπους να ερχόμαστε κοντά σε μία εποχή που χαρακτηρίζεται από το στοιχείο της αποσύνδεσης.
Σε έναν κόσμο όπου οι περισσότερες συζητήσεις ξεκινούν και τελειώνουν πίσω από μια οθόνη, ένα βιβλίο μπορεί να γίνει η πιο απλή αφορμή για μια ουσιαστική συνάντηση. Χωρίς μεγάλες προσδοκίες, χωρίς απαραίτητα κοινά ενδιαφέροντα πέρα από τις σελίδες του, αλλά με χώρο για νέες ιδέες, διαφορετικές οπτικές και απρόσμενες γνωριμίες. Και αυτό είναι ίσως ένα από τα πιο όμορφα κεφάλαια της νέας αναγνωστικής κουλτούρας.
Κεντρική Φωτογραφία: @isminious
