Ένας από τους πιο εμβληματικούς περιπάτους της Αθήνας αποκτά νέα φωτιστική ταυτότητα. Το Ίδρυμα Ωνάση παρέδωσε στον Δήμο Αθηναίων τον αναβαθμισμένο φωτισμό των οδών Διονυσίου Αρεοπαγίτου και Αποστόλου Παύλου, ολοκληρώνοντας μια σημαντική παρέμβαση στον δημόσιο χώρο γύρω από τον Ιερό Βράχο.  

Το έργο, σε σχεδιασμό της Ελευθερίας Ντεκώ, περιλαμβάνει συνολικά 125 νέους ιστούς φωτισμού, οι οποίοι εντάσσονται διακριτικά στο μνημειακό και φυσικό τοπίο της περιοχής. Στόχος είναι η ανάδειξη της ιστορικής διαδρομής και η αναβάθμιση της βραδινής εμπειρίας για κατοίκους και επισκέπτες, χωρίς ο φωτισμός να ανταγωνίζεται τα ίδια τα μνημεία.

Το έργο παραδόθηκε στον Δήμο Αθηναίων στις αρχές της εβδομάδας από τον Πρόεδρο του Ιδρύματος Ωνάση, Αντώνη Σ. Παπαδημητρίου, παρουσία εκπροσώπων της πολιτικής και θεσμικής ζωής, δημοσιογράφων, της Υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη, του Δημάρχου Αθηναίων Χάρη Δούκα και της σχεδιάστριας φωτισμών Ελευθερίας Ντεκώ.

Φως που αναδεικνύει, χωρίς να επιβάλλεται

Η νέα φωτιστική μελέτη βασίζεται στην αρχή της μικρότερης δυνατής παρέμβασης, με απόλυτο σεβασμό στον χαρακτήρα του ιστορικού τοπίου. Από τους 125 νέους ιστούς, οι 106 τοποθετήθηκαν στις ήδη υπάρχουσες θέσεις, ενώ μόλις 19 προστέθηκαν σε νέα σημεία. Όλοι βρίσκονται στην πλευρά των κτιρίων, ώστε η θέα προς τον Παρθενώνα να παραμένει ανεμπόδιστη.

Οι ιστοί έχουν ύψος 5 μέτρων, λιτό σχεδιασμό και ειδική απόχρωση της άμμου, ώστε να εντάσσονται διακριτικά στο περιβάλλον και να συνομιλούν με την πέτρα και τα υλικά των μνημείων. Το φως είναι ζεστό, σε απόχρωση αντίστοιχη με εκείνη των τειχών, ενώ η έντασή του έχει σχεδιαστεί ώστε να μην ανταγωνίζεται τον φωτισμό της Ακρόπολης.

Όπως εξηγεί η Ελευθερία Ντεκώ, ζητούμενο ήταν το τεχνητό φως να λειτουργεί με τρόπο που να διατηρεί τη σύνδεση του επισκέπτη με το αρχαίο τοπίο, χωρίς να προσθέτει περιττά στοιχεία. Η σχεδιάστρια περιγράφει μια διαδρομή όπου το φως γίνεται μέρος της βραδινής εμπειρίας, είτε πρόκειται για έναν περίπατο είτε για μια πιο μοναχική στιγμή περισυλλογής. 

Περισσότερο φως στη διαδρομή, χωρίς περισσότερο «θόρυβο»

Η παρέμβαση δεν περιορίζεται στους βασικούς δρόμους. Στο παράπλευρο μονοπάτι της Διονυσίου Αρεοπαγίτου και στην οδό Θεωρίας τοποθετήθηκαν χαμηλά φωτιστικά σώματα, ενώ εφαρμόστηκε και ήπιος φωτισμός της φύτευσης σε σημεία που μέχρι σήμερα παρέμεναν σκοτεινά. Παράλληλα, για πρώτη φορά φωτίζονται ορισμένα αρχαιολογικά ευρήματα, μεταξύ των οποίων και η ρωμαϊκή δεξαμενή λίγο πριν από την είσοδο του Ηρωδείου.

Τα νέα φωτιστικά διαθέτουν μεγάλη διάρκεια ζωής και η λειτουργία τους μπορεί να ελέγχεται και να ρυθμίζεται απομακρυσμένα από τις αρμόδιες υπηρεσίες του Δήμου Αθηναίων. Ειδικοί φακοί και εξαρτήματα συμβάλλουν στην αποφυγή της θάμβωσης και της φωτορύπανσης, ενώ ο σχεδιασμός ενισχύει την ομοιομορφία, την ασφάλεια και τη συνολική εμπειρία της διαδρομής.

Μια νέα εποχή για την περιοχή της Ακρόπολης

Η νέα φωτιστική ταυτότητα της Διονυσίου Αρεοπαγίτου και της Αποστόλου Παύλου αποτελεί συνέχεια μιας σειράς παρεμβάσεων του Ιδρύματος Ωνάση στην περιοχή της Ακρόπολης, σε συνεργασία με το Υπουργείο Πολιτισμού, τον Δήμο Αθηναίων και τους αρμόδιους θεσμικούς φορείς.

Το 2020 ολοκληρώθηκε ο ανανεωμένος φωτισμός του Ιερού Βράχου και των μνημείων του, επίσης σε σχεδιασμό της Ελευθερίας Ντεκώ και με δωρεά και ανάθεση του Ιδρύματος Ωνάση. Ακολούθησαν έργα για την προσβασιμότητα, όπως ο σύγχρονος ανελκυστήρας πλαγιάς και η αναβάθμιση των διαδρομών για άτομα με κινητικές δυσκολίες. Στη συνέχεια δημιουργήθηκαν απτική διαδρομή και ειδικά μέσα ξενάγησης για άτομα με οπτική αναπηρία, ενώ πραγματοποιήθηκαν επίσης παρεμβάσεις στον αρχαιολογικό χώρο, έργα διαχείρισης των ομβρίων υδάτων και αναβάθμισης της ενεργητικής και παθητικής ασφάλειας.

Με τη νέα παρέμβαση, η μέριμνα επεκτείνεται πλέον από τον ίδιο τον Ιερό Βράχο στον ιστορικό περίπατο που τον περιβάλλει. Όπως σημειώνει ο Πρόεδρος του Ιδρύματος Ωνάση, Αντώνης Σ. Παπαδημητρίου, η ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς συνδέεται με την πρόσβαση και τη δυνατότητα όλων να βιώνουν και να απολαμβάνουν τον κοινό χώρο. 

Από την πλευρά της, η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη χαρακτηρίζει τον περίπατο γύρω από την Ακρόπολη μία από τις πιο προσφιλείς αστικές διαδρομές της πρωτεύουσας και σημειώνει ότι με τη νέα παρέμβαση ολοκληρώνεται ουσιαστικά, έξι χρόνια μετά τον νέο φωτισμό του Ιερού Βράχου, ένας κύκλος παρεμβάσεων στην περιοχή.

Για τον Δήμαρχο Αθηναίων Χάρη Δούκα, το ζητούμενο είναι ένα φως που δεν επιβάλλεται στον χώρο αλλά τον αναδεικνύει και συνομιλεί μαζί του, ενώ ο Δήμος αναλαμβάνει τη συντήρηση και προστασία του έργου στον χρόνο.

Έτσι, η Διονυσίου Αρεοπαγίτου και η Αποστόλου Παύλου αποκτούν μια νέα βραδινή εικόνα, με το φως να λειτουργεί περισσότερο ως διακριτικό εργαλείο ανάδειξης του τοπίου και λιγότερο ως πρωταγωνιστής. Ένας ιστορικός περίπατος που αποτελεί ήδη αναπόσπαστο κομμάτι της εμπειρίας της Αθήνας περνά σε μια νέα εποχή, χωρίς να χάνει την εικόνα και τη μνήμη που τον κάνουν μοναδικό.

Κεντρική φωτογραφία: Stephie Grape