Όταν πριν από έναν μήνα ο Αναστάσης Ροϊλός μου μιλούσε για τους «Πέρσες» του Χρήστου Θεοδωρίδη, στάθηκε ιδιαίτερα στην ερευνητική δουλειά που είχε προηγηθεί: στη μελέτη του κειμένου, στην κατανόηση του ιστορικού πλαισίου και στην προετοιμασία μιας δυναμικής ομάδας ηθοποιών που προσέγγισε την αρχαία τραγωδία με βαθιά γνώση του υλικού.

Πρόκειται για το αρχαιότερο σωζόμενο έργο της αρχαίας ελληνικής δραματουργίας, και τώρα επέστρεψε ξανά στη σκηνή ως μια ιστορία που συνεχίζει να θέτει «δύσκολα» ερωτήματα. 

Η τραγωδία που κοιτάζει την ήττα από την άλλη πλευρά

Γραμμένοι το 472 π.Χ., λίγα χρόνια μετά τις Περσικές πολέμους, οι «Πέρσες» του Αισχύλου είναι η μοναδική σωζόμενη αρχαία τραγωδία που βασίζεται σε ένα πρόσφατο ιστορικό γεγονός. Η μάχη της Σαλαμίνας, η συντριβή του περσικού στόλου και η κατάρρευση της αυτοκρατορικής βεβαιότητας του Ξέρξη αποτελούν το ιστορικό φόντο ενός έργου που δεν επιλέγει, ωστόσο, να αφηγηθεί τον θρίαμβο των νικητών.

Ο Αισχύλος μεταφέρει τη δράση στα Σούσα, στην αυλή των Περσών, και κοιτάζει τον πόλεμο από την πλευρά εκείνων που έχασαν. Εκεί ακριβώς βρίσκεται και η μεγάλη δύναμη του έργου: ο «εχθρός» παύει να είναι μια απρόσωπη μορφή και αποκτά φωνή, πόνο και ανθρώπινη διάσταση.

Σε αυτό το σημείο παρεμβαίνει η σκηνοθετική ματιά του Χρήστου Θεοδωρίδη. Αντί να αντιμετωπίσει τους «Πέρσες» ως ένα ιστορικό κειμήλιο, αναζητά τις εντάσεις που εξακολουθούν να υπάρχουν μέσα στο έργο: το τραύμα του πολέμου, την αλαζονεία της δύναμης και το κόστος που πληρώνουν οι κοινωνίες όταν οδηγούνται στη σύγκρουση. Η παράσταση δεν ενδιαφέρεται μόνο για το τι συνέβη τότε, αλλά για το γιατί αυτό το κείμενο εξακολουθεί να μας αφορά σήμερα.

Από την Επίδαυρο στη δημόσια συζήτηση

Η πρεμιέρα στην Επίδαυρο, στις 3 και 4 Ιουλίου, έδωσε το πρώτο μεγάλο ραντεβού της παράστασης με το κοινό, και οι θεατές ξεπέρασαν τους 17.000. Από εκεί και μετά, η παράσταση απέκτησε ζωή και στα social media. Οι εντυπώσεις των θεατών και οι διαφορετικές αναγνώσεις που καταγράφηκαν online έδειξαν ότι το ενδιαφέρον δεν περιορίστηκε στη στιγμή της θέασης. Μια αναζήτηση ακόμη και στο hashtag της παράστασης στο Instagram αποκαλύπτει το αποτύπωμά της στο κοινό: εικόνες από τη σκηνή, στιγμιότυπα από την Επίδαυρο, προσωπικές εντυπώσεις και σχόλια θεατών που θέλησαν να μοιραστούν την εμπειρία τους. Με έναν τρόπο, η παράσταση απέκτησε και μια δεύτερη, ψηφιακή σκηνή.

Το κεντρικό στοίχημα πέρα από τη σκηνή

Ίσως τελικά αυτό που αναζητάμε στις μεγάλες παραστάσεις δεν είναι μόνο μια άρτια καλλιτεχνική εμπειρία, αλλά εκείνη η στιγμή που ένα έργο καταφέρνει να ξεφύγει από τα όρια της σκηνής και να συναντήσει κάτι δικό μας. Μια σκέψη, ένα συναίσθημα, μια ερώτηση που συνεχίζει να υπάρχει και μετά το τέλος της παράστασης.

Στην εποχή των social media, αυτή η σχέση ανάμεσα στην παράσταση και το κοινό έχει αποκτήσει μια ακόμη διάσταση. Οι δημιουργοί έχουν πλέον τη δυνατότητα να μοιράζονται κομμάτια της διαδρομής που προηγείται της σκηνής: την έρευνα γύρω από το κείμενο, τις πρόβες, τις αναζητήσεις και τις επιλογές που διαμορφώνουν το τελικό αποτέλεσμα. Ο θεατής δεν βλέπει μόνο την παράσταση, αλλά παίρνει μια γεύση και από τον κόσμο που χτίστηκε πίσω από αυτήν.

Στην περίπτωση των «Περσών», αυτή η αίσθηση δουλειάς και μελέτης φαίνεται να έχει λειτουργήσει καταλυτικά στη σχέση της παραγωγής με το κοινό. Δεν είναι μόνο η εικόνα που κερδίζει την προσοχή, αλλά η αίσθηση ότι πίσω από κάθε σκηνική επιλογή υπάρχει γνώση, έρευνα και ουσιαστική επαφή με το έργο. Και ίσως εκεί βρίσκεται τελικά το στοίχημα κάθε παράστασης: να μην τελειώνει όταν πέσει η αυλαία, αλλά να συνεχίζει να υπάρχει στη σκέψη και στη συζήτηση των θεατών. Μια ακόμη απόδειξη ότι η τεχνολογία μπορεί να δράσει θετικά με αποτέλεσμα βιωματικό.

Ταυτότητα παράστασης 

Διανομή: 

Άτοσσα: Ναυπλιώτου Μαρία 

Δαρείος: Καταλειφός Δημήτρης 

Ξέρξης: Ροϊλός Αναστάσης

Αγγελιοφόρος: Σβήγκος Σταύρος 

Χορός (αλφαβητικά): Αλεξανδρόπουλος Πάρης, Δεληθανάση Αγγελική, Δερμεντζίδης Κρητικός Γιώργος, Εξακοΐδης Γιώργος , Θεμελή Ξένια, 

Κισσανδράκης Γιώργος, Κωνσταντινίδης Γιώργος, Μακρής Ντένης,

Μανδρινός Δημήτρης, Μανωλάς Νίκος, Πατερμαλή Αγγελική,

Πίττα Τατιάνα- Άννα, Σακελλαριάδη Πέννυ, Σωτηροπούλου Σαββίνα

Τρυφουλτσάνης Βασίλης, Τσαλίκης Βασίλης , Φύτρος Σαμψών 

Συντελεστές:

Μετάφραση: Παναγιώτης Μουλλάς 

Σκηνοθεσία: Χρήστος Θεοδωρίδης 

Δραματουργική επεξεργασία: Ιζαμπέλα Κωνσταντινίδου, Παύλος Σούλης, Χρήστος Θεοδωρίδης 

Φωτισμοί: Ιωάννα Αθανασίου -Τάσος Παλαιορούτας 

Μουσική: Jeph Vanger

Χορογραφία – Κίνηση: Ξένια Θεμελή 

Επιστημονικός σύμβουλος: Παύλος Σούλης

Βοηθός σκηνοθέτη: Ιάσονας Ασημακόπουλος

Βοηθός χορογράφου: Ελίνα Παντελεμίδου

Social Media – Διαφήμιση: Renegade Media

Graphic Design – Photography: Mike Rafail 

Οργάνωση παραγωγής: Λαμπρίνα Καραγιαννίδου

Παραγωγή: Marossoulis Productions

Info: Θέατρο Δάσους, 9 και 10 Ιουλίου στις 21:15.